انتقاد تند اوندر آکساکال از سیستم آزمون YKS و عملکرد ÖSYM در ترکیه

در پی برگزاری آزمون سراسری ورود به دانشگاه‌های ترکیه در سال ۲۰۲۶ و انتشار گزارش‌های اولیه از نتایج، فضای سیاسی این کشور بار دیگر شاهد بحث‌های داغ درباره کارآمدی سیستم آموزشی است. اوندر آکساکال، رئیس حزب چپ دموکراتیک (DSP)، در بیانیه‌ای رسمی که امروز ۳ جولای ۲۰۲۶ منتشر شد، به شدت به عملکرد سازمان سنجش، گزینش و جایگزینی ترکیه (ÖSYM) تاخت و خواستار تغییرات ریشه‌ای در این نهاد شد [۱].

بحران آموزشی و نقد ساختار YKS آکساکال در سخنان خود تأکید کرد که آزمون YKS به شکلی که امروز اجرا می‌شود، به جای سنجش واقعی توانمندی‌های علمی، به ابزاری برای افزایش فشار روانی بر دانش‌آموزان و خانواده‌هایشان تبدیل شده است. او خاطرنشان کرد که سرنوشت میلیون‌ها جوان نباید در یک آزمون چند ساعته خلاصه شود. به گفته وی، سیستم فعلی باعث شده است که دانش‌آموزان به جای یادگیری عمیق، تنها به حفظ کردن تکنیک‌های تست‌زنی روی بیاورند که این امر ضربه بزرگی به کیفیت علمی دانشگاه‌ها در آینده خواهد زد [۲].

نقش ÖSYM در نابرابری‌های تحصیلی رهبر حزب چپ دموکراتیک همچنین به نابرابری‌های موجود در دسترسی به منابع آموزشی اشاره کرد. او مدعی شد که سوالات طراحی شده توسط ÖSYM در سال ۲۰۲۶ به گونه‌ای بوده که دانش‌آموزان مناطق محروم را در وضعیت بسیار دشواری قرار داده است. آکساکال معتقد است که سازمان ÖSYM نتوانسته است استانداردهای عدالت آموزشی را رعایت کند و این موضوع باعث شکاف طبقاتی بیشتر در جامعه ترکیه شده است [۱][۳]. او تأکید کرد که این سازمان باید از یک نهاد صرفاً اجرایی به یک مرکز علمی و مشورتی تبدیل شود که بر اساس شایسته‌سالاری در طول دوران تحصیل عمل می‌کند.

پیشنهادات اصلاحی برای آینده آکساکال در بخش دیگری از اظهارات خود، طرح جایگزینی را پیشنهاد داد که در آن نمرات دوران دبیرستان و فعالیت‌های پژوهشی دانش‌آموزان نقش تعیین‌کننده‌ای در ورود به دانشگاه داشته باشند. او از دولت و وزارت آموزش ملی خواست تا با شجاعت، سیستم کنکور متمرکز را حذف کرده و مدلی را پیاده‌سازی کنند که در آن هر دانشجو بر اساس استعداد و علاقه خود در رشته‌های تخصصی پذیرفته شود [۲].

واکنش‌ها به این اظهارات در محافل سیاسی ترکیه متفاوت بوده است. در حالی که برخی از احزاب اپوزیسیون با آکساکال هم‌صدا شده‌اند، مقامات آموزشی معتقدند که حذف ناگهانی سیستم آزمون متمرکز می‌تواند منجر به هرج‌ومرج در پذیرش دانشجو شود. با این حال، فشار افکار عمومی و بیانیه‌هایی نظیر آنچه آکساکال ارائه کرده، نشان‌دهنده نیاز مبرم به بازنگری در ساختار آموزشی ترکیه در سال ۲۰۲۶ است [۳].