رایزنی فوری عراقچی با ترکیه و عمان در پی حملات گسترده آمریکا به ایران

رایزنی‌های فوری دیپلماتیک در سایه تنش‌های نظامی

در پی تشدید بی‌سابقه درگیری‌ها میان تهران و واشینگتن، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، روز پنجشنبه ۹ ژوئیه ۲۰۲۶ (۱۸ تیر ۱۴۰۵) تماس‌های تلفنی جداگانه‌ای با همتایان خود در ترکیه و عمان برقرار کرد. این گفتگوها متمرکز بر حملات هوایی اخیر ایالات متحده به خاک ایران و وضعیت بحرانی در تنگه هرمز بود [۱]. بر اساس بیانیه وزارت امور خارجه ایران، عراقچی در گفتگو با هاکان فیدان و بدر البوسعیدی، بر ضرورت هماهنگی منطقه‌ای برای جلوگیری از گسترش جنگ و مقابله با آنچه «ماجراجویی‌های نظامی آمریکا» نامید، تأکید کرد [۳].

این تحرکات دیپلماتیک در حالی صورت می‌گیرد که منطقه با یکی از جدی‌ترین چالش‌های امنیتی سال‌های اخیر روبروست. وزرای خارجه سه کشور بر اهمیت حفظ کانال‌های دیپلماتیک و هماهنگی برای کاهش تنش‌ها در مسیرهای حیاتی کشتیرانی بین‌المللی تأکید کردند [۴].

جزئیات حملات هوایی آمریکا و پاسخ موشکی ایران

حملات ایالات متحده که در روزهای چهارشنبه و پنجشنبه انجام شد، چندین هدف را در استان‌های جنوبی ایران و همچنین زیرساخت‌های حمل‌ونقل در شمال شرق کشور هدف قرار داد. گزارش‌های رسمی حاکی از آن است که در این حملات دست‌کم ۱۴ نفر کشته و ۷۸ نفر مجروح شده‌اند [۱]. همچنین دو پل استراتژیک در مسیرهای ریلی گرگان به اینچه‌برون و مشهد به تهران تخریب شده‌اند که ایران آن‌ها را «جنایت جنگی» توصیف کرده است [۳].

در مقابل، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و ارتش ایران در اقدامی تلافی‌جوئیانه، پایگاه‌های نظامی آمریکا در کویت، بحرین، قطر و اردن را هدف حملات موشکی و پهپادی قرار دادند [۲]. پنتاگون اعلام کرده است که این حملات در پاسخ به هدف قرار گرفتن کشتی‌های تجاری در تنگه هرمز توسط نیروهای ایرانی انجام شده است؛ ادعایی که تهران آن را بهانه‌ای برای نقض حاکمیت ملی خود می‌داند [۱].

سرنوشت تفاهم‌نامه صلح و نقش میانجی‌گران

این درگیری‌ها در حالی رخ می‌دهد که تنها چند هفته از امضای تفاهم‌نامه صلح (MoU) میان ایران و آمریکا با میانجی‌گری پاکستان می‌گذرد. دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، روز چهارشنبه رسماً پایان اعتبار این توافق را اعلام کرد و مدعی شد ایران مفاد آتش‌بس را نقض کرده است [۲]. عراقچی در تماس با مقامات منطقه، واشینگتن را مسئول اصلی فروپاشی این توافق دانست و تأکید کرد که ایران حق دفاع از تمامیت ارضی خود را محفوظ می‌دارد [۴].

کشورهای ترکیه و عمان که همواره نقش میانجی را در بحران‌های منطقه ایفا کرده‌اند، اکنون در تلاش هستند تا از وقوع یک جنگ تمام‌عیار جلوگیری کنند. همزمان، گزارش‌ها حاکی از آن است که تشییع جنازه رهبر فقید ایران در مشهد، با افزایش لفاظی‌های نظامی و درخواست‌ها برای انتقام‌جویی همراه شده است که فضای دیپلماتیک را بیش از پیش پیچیده می‌کند [۱].