تولید گیاهان دارویی در گلخانه‌های دانشگاهی؛ راهکاری برای جهش درآمد کشاورزان

امروز، ۱۱ جولای ۲۰۲۶، بخش کشاورزی ترکیه شاهد تحولی علمی در مسیر تجاری‌سازی محصولات گیاهی است. دانشگاه کاستامونو در قالب یک پروژه استراتژیک که توسط ریاست استراتژی و بودجه ریاست‌جمهوری حمایت می‌شود، موفق به تولید انبوه گیاهان دارویی و معطر در گلخانه‌های مدرن خود شده است. این پروژه که با هدف افزایش تنوع زیستی و توانمندسازی اقتصادی کشاورزان محلی طراحی شده، اکنون به مرحله توزیع گسترده نهال رسیده است [۱].

پیشگامی دانشگاه در توسعه کشاورزی مدرن دانشکده جنگلداری دانشگاه کاستامونو با احداث یک مجتمع گلخانه‌ای پلی‌کربنات به مساحت ۷۵۰ متر مربع و فضاهای جانبی ۵۰۰ متری، به قطب تحقیق و تولید گیاهان معطر تبدیل شده است. دکتر کریم گونی، مدیر این پروژه، تأکید می‌کند که هدف اصلی این طرح، تبدیل دانش آکادمیک به ارزش اقتصادی ملموس برای روستاییان است. در این گلخانه‌ها، شرایط محیطی به دقت کنترل می‌شود تا نهال‌هایی با بالاترین کیفیت و بیشترین میزان مواد موثره تولید شوند [۲].

توزیع نیم میلیون نهال؛ گامی به سوی خودکفایی در سال جاری، این مرکز موفق به تولید بیش از ۵۰۴ هزار اصله نهال شده است. این آمار شامل ۴۸۰ هزار بوته آویشن ازمیر (Kekik) و ۲۴ هزار بوته مریم‌گلی دارویی (Adaçayı) است. این نهال‌ها با همکاری مدیریت کشاورزی و جنگلداری استان، به صورت کاملاً رایگان در اختیار کشاورزان مناطق منتخب از جمله «پینارباشی» و روستای «تاشلیک» قرار گرفته است. این اقدام نه تنها هزینه اولیه کشت را برای کشاورزان به صفر می‌رساند، بلکه تضمینی برای کیفیت محصول نهایی در بازارهای صادراتی است [۳].

آموزش و پشتیبانی فنی؛ کلید موفقیت پروژه تفاوت عمده این طرح با پروژه‌های سنتی، همراهی گام‌به‌گام کارشناسان با کشاورزان است. علاوه بر توزیع نهال، دوره‌های آموزشی تخصصی در زمینه کاشت، داشت و برداشت صحیح گیاهان دارویی برگزار می‌شود. دکتر گونی و تیم همراه او، شخصاً در مزارع حضور یافته و در مراحل انتقال نهال به خاک به کشاورزان یاری می‌رسانند. این پشتیبانی فنی شامل روش‌های فرآوری و خشک کردن اصولی گیاهان نیز می‌شود تا ارزش افزوده محصولات در زمان فروش حفظ شود [۱][۲].

چشم‌انداز اقتصادی و بازارهای جهانی با توجه به تورم مواد غذایی و تغییرات اقلیمی، کشت گیاهان دارویی به دلیل نیاز کمتر به آب و مقاومت بیشتر در برابر آفات، گزینه‌ای ایده‌آل برای آینده کشاورزی محسوب می‌شود. مقامات محلی معتقدند که با گسترش این پروژه در سال‌های آینده و ورود گیاهان دیگری نظیر بادرنجبویه و سرخارگل به چرخه تولید، منطقه کاستامونو می‌تواند به یکی از صادرکنندگان اصلی اسانس‌های گیاهی در منطقه تبدیل شود. این تغییر الگوی کشت، پتانسیل افزایش درآمد خالص کشاورزان را تا ۳ برابر نسبت به محصولات سنتی داراست [۳].