بازداشت هکر دوتابعیتی ایرانی-ترکیه‌ای در مونته‌نگرو به اتهام حمله به آمریکا

در یک عملیات امنیتی مشترک میان مقامات قضایی مونته‌نگرو و پلیس فدرال آمریکا، فردی به نام امیر براتی (Amir Barati) که تحت تعقیب بین‌المللی بود، در شهر ساحلی کوتور (Kotor) دستگیر شد [۱]. این شهروند ۳۹ ساله که دارای گذرنامه‌های ایرانی و ترکیه‌ای است، متهم است که از سال ۲۰۱۳ میلادی یکی از مهره‌های کلیدی در حملات سایبری علیه نهادهای آمریکایی بوده است.

جزئیات عملیات در شهر کوتور پلیس مونته‌نگرو اواخر روز پنج‌شنبه اعلام کرد که این متهم را در پی درخواست رسمی دادگاهی در نیویورک بازداشت کرده است [۲]. براتی متهم به جرایم متعددی از جمله توطئه برای کلاهبرداری کامپیوتری، هک سیستم‌های حساس و سرقت هویت است. این عملیات در حالی انجام شد که مونته‌نگرو به عنوان یکی از متحدان ناتو، همکاری‌های امنیتی خود را با واشینگتن در زمینه مبارزه با جرایم سایبری فرامرزی افزایش داده است [۳].

ابعاد خسارت ۳.۴ میلیارد دلاری طبق بیانیه رسمی پلیس، این هکر دوتابعیتی متهم است که بیش از ۱۵۰ دانشگاه را در ایالات متحده هدف قرار داده و خسارتی بالغ بر ۳.۴ میلیارد دلار (معادل تقریبی ۲.۹۸ میلیارد یورو) به زیرساخت‌های این کشور وارد کرده است [۴]. روش کار وی شامل نفوذ به حساب‌های کاربری دانشگاهی و سرقت تحقیقات علمی و داده‌های حساس بوده است. مقامات آمریکایی بر این باورند که این حجم از خسارت، یکی از بزرگترین پرونده‌های سرقت داده‌های آکادمیک در تاریخ این کشور محسوب می‌شود [۱].

ارتباط با سپاه پاسداران و فرآیند استرداد یکی از جنبه‌های حساس این پرونده، ادعای مقامات امنیتی مبنی بر انتقال داده‌های مسروقه به نهادهای نظامی و دولتی ایران است. گفته می‌شود اطلاعات به‌دست‌آمده توسط این فرد در اختیار سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (IRGC) و برخی دانشگاه‌های داخل ایران قرار گرفته است [۳]. در حال حاضر، پرونده امیر براتی به دادگاه عالی در پودگوریتسا، پایتخت مونته‌نگرو، ارجاع شده است تا در مورد درخواست استرداد وی به ایالات متحده تصمیم‌گیری شود [۲].

پیشینه تنش‌های سایبری این دستگیری در زمانی رخ می‌دهد که هشدارهای امنیتی در مورد فعالیت‌های سایبری منتسب به ایران افزایش یافته است. پیش از این در آوریل ۲۰۲۶، آژانس‌های اطلاعاتی آمریکا نسبت به تشدید حملات علیه زیرساخت‌های حیاتی هشدار داده بودند [۵]. اگرچه هنوز مشخص نیست که آیا این بازداشت با پرونده‌های قبلی هکرهای ایرانی در سال ۲۰۱۸ مرتبط است یا خیر، اما دستگیری براتی ضربه مهمی به شبکه‌های نفوذ سایبری در منطقه بالکان تلقی می‌شود [۴].