بقایی: امکان ازسرگیری مذاکرات وجود دارد؛ سیگنال‌های دیپلماتیک تهران

دیپلماسی و دفاع؛ دو بازوی هم‌راستای منافع ملی اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، در نشست خبری هفتگی خود در تهران که امروز دوشنبه ۲۰ ژوئیه ۲۰۲۶ (۳۰ تیر ۱۴۰۵) برگزار شد، مواضع رسمی دستگاه دیپلماسی را در قبال تنش‌های اخیر تشریح کرد. وی با صراحت اعلام کرد که اصرار بر دوگانه «مذاکره یا جنگ» به نفع کشور نیست و ایران از هر دو ابزار دیپلماسی و دفاع برای صیانت از منافع ملی خود استفاده می‌کند [۱][۵]. بقایی تأکید کرد که دیپلماسی و توان دفاعی مکمل یکدیگر هستند و هدف نهایی هر دو، حفظ امنیت و کرامت جمهوری اسلامی ایران است.

جزئیات پیشنهادهای میانجی‌گران و نقش قطر در پی تنش‌های نظامی هفته‌های گذشته، بقایی تأیید کرد که تهران پیشنهادها و ایده‌های جدیدی را از سوی میانجی‌گران بین‌المللی دریافت کرده است [۲][۶]. گزارش‌ها حاکی از آن است که کشورهایی نظیر قطر و پاکستان در حال رایزنی برای کاهش تنش‌ها هستند. یکی از محورهای اصلی این پیشنهادها، طرح قطر برای برقراری یک آتش‌بس ۱۰ روزه و بازگشایی کامل تنگه هرمز به روی ترددهای تجاری است [۷]. سخنگوی وزارت خارجه اگرچه از ورود به جزئیات دقیق این طرح‌ها خودداری کرد، اما خاطرنشان ساخت که این ایده‌ها در حال بررسی هستند و ایران از هر تلاشی برای توقف آنچه «جنایات آمریکا» خواند، دریغ نخواهد کرد [۳].

وضعیت تنگه هرمز و حاکمیت ملی بخش دیگری از سخنان بقایی به امنیت دریانوردی و حاکمیت ایران بر تنگه هرمز اختصاص داشت. وی با رد شایعات مربوط به انسداد کامل این آبراه راهبردی، تأکید کرد که حاکمیت ایران بر تنگه هرمز غیرقابل مذاکره است [۱]. وی تصریح کرد که اقدامات ایران در این منطقه با هدف تأمین امنیت ملی و جلوگیری از تهدیدات خارجی صورت می‌گیرد و اجازه نخواهد داد از این مسیر برای آسیب زدن به امنیت کشور استفاده شود [۱][۳].

چشم‌انداز توافقات آتی و موانع پیش‌رو این اظهارات در حالی مطرح می‌شود که پیش از این در ژوئن ۲۰۲۶، گزارش‌هایی مبنی بر امضای دیجیتالی یک یادداشت تفاهم ۱۴ ماده‌ای موسوم به «موافقت‌نامه اسلام‌آباد» بین مسعود پزشکیان و دونالد ترامپ منتشر شده بود [۱.۱.3]. با این حال، بقایی خاطرنشان کرد که اجرای هر پیمانی منوط به قدرت و اراده طرف مقابل در ایفای تعهدات است. وی هشدار داد که اگر ایالات متحده به تعهدات خود عمل نکند، ایران نیز پاسخ متناسب را خواهد داد [۱]. در حال حاضر، مسیر دیپلماسی باز است اما بازگشت رسمی به میز مذاکره مستلزم لغو تحریم‌ها و تضمین‌های عملی از سوی واشینگتن خواهد بود [۳].