تنش در فارغ‌التحصیلی دانشگاه بوغازیچی؛ ابطال ۵ ساله کارت دانشجویی

مراسم فارغ‌التحصیلی سال ۲۰۲۶ در دانشگاه معتبر بوغازیچی ترکیه، که همواره به عنوان نماد آزادی آکادمیک شناخته می‌شود، امسال با حادثه‌ای تلخ و بحث‌برانگیز همراه بود. بر اساس گزارش‌های منتشر شده در رسانه‌های محلی از جمله روزنامه «Tunceli EMEK»، امتناع یک دانشجو از گرفتن عکس با یکی از اعضای هیئت علمی، منجر به صدور حکمی سنگین از سوی مدیریت دانشگاه شده است [۱].

جزئیات حادثه در مراسم فارغ‌التحصیلی در جریان توزیع دیپلم‌های دانشکده علوم پایه و ادبیات، «حسن اوزداغ»، دانشجویی که به طور همزمان در دو رشته علوم سیاسی/روابط بین‌الملل و فلسفه فارغ‌التحصیل شده بود، در هنگام دریافت مدارک خود از گرفتن عکس یادگاری با «یاسین رمضان باشاران»، استاد بخش فلسفه، خودداری کرد. ویدئوهای منتشر شده در شبکه‌های اجتماعی نشان می‌دهد که این دانشجو با آرامش از کادر عکس خارج می‌شود، اما این اقدام با واکنش تند استاد مواجه شده و او سعی می‌کند دیپلم را از دست دانشجو بکشد [۲].

این استاد دانشگاه در حین مراسم خطاب به دانشجو گفت: «اگر نمی‌خواهید عکس بگیرید، می‌توانید بروید و دیپلم خود را از دبیرخانه بگیرید. من در اینجا نماینده بخش فلسفه هستم و نمی‌توانم بخشی از نمایش شما باشم.» این درگیری لفظی با تشویق و حمایت سایر دانشجویان از همکلاسی خود همراه شد [۳].

واکنش مدیریت دانشگاه و حکم ابطال کارت تنها چند ساعت پس از این واقعه، مدیریت دانشگاه بوغازیچی به ریاست «ناجی اینجی»، تصمیمی بی‌سابقه اتخاذ کرد. بر اساس ابلاغیه رسمی دفتر فارغ‌التحصیلان، کارت ورود (Mezun Kartı) حسن اوزداغ به دلیل آنچه «برهم زدن نظم و آرامش مراسم رسمی» خوانده شده، به مدت ۵ سال به حالت تعلیق درآمده است [۱]. این بدان معناست که این فارغ‌التحصیل به مدت ۵ سال حق ورود به محوطه دانشگاهی را که سال‌ها در آن تحصیل کرده، نخواهد داشت، مگر با مجوز خاص از ریاست دانشگاه [۳].

پیش‌زمینه تنش‌ها در دانشگاه بوغازیچی این حادثه را نمی‌توان جدا از تنش‌های سیاسی چند سال اخیر در این دانشگاه بررسی کرد. از سال ۲۰۲۱ و پس از انتصاب رکتورهای دولتی (که دانشجویان آن‌ها را «رکتورهای انتصابی» می‌نامند)، اعتراضات گسترده‌ای در این مرکز علمی جریان داشته است. بسیاری از دانشجویان، اساتیدی نظیر باشاران را که در دوره جدید جذب شده‌اند، به عنوان بخشی از پروژه تغییر ساختار دانشگاه می‌بینند و از همکاری یا ثبت عکس با آن‌ها خودداری می‌کنند [۲].

واکنش‌های اجتماعی و حقوقی پلتفرم‌های دانشجویی و نهادهای حقوق بشری در ترکیه این اقدام دانشگاه را «انتقام‌جویانه» و «نقض آزادی بیان» توصیف کرده‌اند. انجمن فارغ‌التحصیلان دانشگاه بوغازیچی اعلام کرده است که ابطال کارت ورود یک دانشجو به دلیل یک رفتار اعتصابی مسالمت‌آمیز، فاقد وجاهت قانونی است و این موضوع را در مراجع قضایی پیگیری خواهد کرد [۱]. این حادثه بار دیگر بحث‌ها درباره استقلال دانشگاه‌ها و مرز بین انضباط اداری و سرکوب سیاسی در ترکیه را به صدر اخبار بازگردانده است.