دو هزارمین روز مقاومت دانشگاه بوغازیچی؛ ایستادگی برای آزادی آکادمیک

امروز، ۲۶ ژوئن ۲۰۲۶، جنبش اعتراضی در دانشگاه بوغازیچی ترکیه، یکی از معتبرترین نهادهای آموزشی این کشور، وارد دو هزارمین روز خود شد. این مقاومت که از اوایل سال ۲۰۲۱ در پاسخ به انتصاب مستقیم رئیس دانشگاه توسط دولت آغاز شده بود، اکنون به طولانی‌ترین اعتراض آکادمیک در تاریخ معاصر ترکیه تبدیل شده است [۱]. اساتید، دانشجویان و فارغ‌التحصیلان با تجمع در محوطه دانشگاه، بار دیگر بر مطالبات خود مبنی بر استقلال علمی و دموکراسی دانشگاهی پافشاری کردند.

میراث ایستادگی: از ژانویه ۲۰۲۱ تا امروز جرقه این اعتراضات در ژانویه ۲۰۲۱ زده شد، زمانی که رجب طیب اردوغان، رئیس‌جمهور ترکیه، ملیح بولو را به عنوان رئیس دانشگاه منصوب کرد. این اقدام که برخلاف سنت‌های انتخاباتی دانشگاه بود، با مخالفت شدید جامعه آکادمیک روبرو شد. اگرچه بولو بعداً برکنار شد، اما انتصاب ناسی اینجی به عنوان جانشین او، نشان داد که سیاست‌های دولت در قبال کنترل دانشگاه‌ها تغییر نکرده است [۲]. در طول این ۲۰۰۰ روز، اساتید دانشگاه هر روز با پشت کردن به ساختمان ریاست، اعتراض نمادین خود را حفظ کرده‌اند.

بیانیه ۲۰۰۰ روزه: آرمان دانشگاه آزاد در بیانیه‌ای که امروز به مناسبت دو هزارمین روز مقاومت منتشر شد، معترضان اعلام کردند: «ما تا زمانی که راه برای ایده‌آل دانشگاه آزاد در ترکیه هموار نشود، به مبارزه خود ادامه خواهیم داد.» در این بیانیه تاکید شده است که مسئله تنها انتصاب یک شخص نیست، بلکه دفاع از ساختاری است که در آن علم و اندیشه تحت کنترل قدرت‌های سیاسی نباشد [۱]. معترضان معتقدند که استقلال بوغازیچی، نمادی از وضعیت آزادی‌های مدنی در کل کشور است.

هزینه‌های مقاومت و بازتاب‌های بین‌المللی در طول این دوره، بسیاری از دانشجویان با بازداشت، پرونده‌های قضایی و لغو بورسیه‌های تحصیلی روبرو شده‌اند. همچنین تعدادی از اساتید باسابقه از کار برکنار یا ممنوع‌الورود شده‌اند. با این حال، نهادهای بین‌المللی حقوق بشری و انجمن‌های آکادمیک جهانی بارها از پایداری این جنبش تمجید کرده‌اند [۳]. گزارش‌های منتشر شده در ژوئن ۲۰۲۶ نشان می‌دهد که علی‌رغم فشارهای شدید امنیتی، بدنه اصلی معترضان همچنان منسجم باقی مانده است.

چشم‌انداز آینده: فراتر از یک دانشگاه مقاومت ۲۰۰۰ روزه بوغازیچی اکنون از مرزهای یک اعتراض صنفی فراتر رفته و به بخشی از حافظه جمعی مبارزات دموکراتیک در ترکیه تبدیل شده است. تحلیلگران معتقدند که تداوم این حرکت نشان‌دهنده شکاف عمیق میان نسل جدید و نخبگان آکادمیک با سیاست‌های تمرکزگرای دولت است [۲]. پیام امروز معترضان روشن بود: زمان نمی‌تواند عزم آن‌ها را برای بازپس‌گیری استقلال دانشگاهی فرسوده کند و این مسیر تا پیروزی نهایی ادامه خواهد داشت.