نشست تاریخی قاهره: بیانیه مشترک ترکیه، مصر، پاکستان و عربستان

قاهره، پایتخت مصر، در تاریخ ۲۱ ژوئن ۲۰۲۶ میزبان چهارمین دور از نشست‌های چهارجانبه وزرای امور خارجه کشورهای ترکیه، مصر، پاکستان و عربستان سعودی بود. این نشست که در فضایی حساس و دیپلماتیک برگزار شد، به صدور یک بیانیه مشترک تاریخی منجر گشت که تحلیل‌گران آن را نقطه عطفی در معادلات سیاسی منطقه می‌دانند [۱]. هاکان فیدان، بدر عبدالعاطی، فیصل بن فرحان و محمد اسحاق دار در این نشست بر لزوم همکاری‌های راهبردی برای عبور از بحران‌های اخیر تأکید کردند.

محوریت «تفاهم اسلام‌آباد» در مذاکرات قاهره اصلی‌ترین دستور کار این نشست، بررسی روند اجرای «یادداشت تفاهم اسلام‌آباد» بود که در ۱۸ ژوئن ۲۰۲۶ میان رؤسای جمهور ایران و ایالات متحده به امضا رسید [۳]. وزرای خارجه چهار کشور در بیانیه پایانی خود، این توافق را گامی سازنده برای کاهش تنش‌ها و پایان دادن به درگیری‌هایی دانستند که امنیت انرژی و بازارهای جهانی را به خطر انداخته بود [۴]. شرکت‌کنندگان همچنین از نقش میانجی‌گرانه پاکستان و حمایت‌های لجستیکی قطر در دستیابی به این تفاهم قدردانی کردند [۱].

بازگشایی تنگه هرمز و امنیت انرژی جهانی یکی از بندهای کلیدی بیانیه مشترک، استقبال از بازگشایی کامل تنگه هرمز به روی کشتیرانی بین‌المللی و لغو محاصره دریایی ایران بود [۲]. وزرای خارجه تأکید کردند که ثبات در مسیرهای تجارت دریایی و زنجیره تأمین جهانی، اولویت اصلی این چهار قدرت منطقه‌ای است. آن‌ها خاطرنشان کردند که اجرای دقیق تعهدات طرفین در توافق اخیر، می‌تواند تضمین‌کننده امنیت پایدار در خلیج فارس و دریای عمان باشد [۵].

تأکید بر آرمان فلسطین به عنوان ستون ثبات در بخش دیگری از این بیانیه تاریخی، وزرای خارجه ترکیه، مصر، پاکستان و عربستان سعودی بار دیگر بر مرکزیت مسئله فلسطین تأکید کردند. آن‌ها تصریح کردند که صلح جامع و عادلانه در خاورمیانه تنها با تشکیل کشور مستقل فلسطین در مرزهای ۱۹۶۷ به پایتختی قدس شرقی محقق خواهد شد [۳]. این موضع‌گیری قاطع نشان‌دهنده هماهنگی بالای این چهار کشور در قبال مسائل بنیادین جهان اسلام است [۴].

چشم‌انداز ۶۰ روزه برای توافق نهایی نشست قاهره در حالی برگزار شد که مذاکرات سطح بالا میان واشینگتن و تهران در سوئیس برای نهایی کردن جزئیات لغو تحریم‌ها و برنامه هسته‌ای آغاز شده است [۵]. وزرای چهار کشور اعلام کردند که در بازه زمانی ۶۰ روزه پیش‌رو، از تمامی ظرفیت‌های دیپلماتیک خود برای موفقیت این مذاکرات و رسیدن به یک توافق پایدار و قابل راستی‌آزمایی استفاده خواهند کرد [۱]. این همکاری‌های چهارجانبه که پیش از این در ریاض، اسلام‌آباد و آنتالیا نیز پیگیری شده بود، اکنون در قاهره به بلوغ سیاسی جدیدی رسیده است [۲].