پیروزی حقوقی دکتر اکسل چلیک؛ ابطال تصمیم YÖK در پرونده موبینگ

جزئیات حکم تاریخی دادگاه علیه انفعال YÖK در تاریخ ۲۹ ژوئن ۲۰۲۶، دادگاه اداری آنکارا در حکمی مهم، تصمیم شورای عالی آموزش ترکیه (YÖK) مبنی بر عدم انجام اقدام قانونی در قبال شکایت «موبینگ» (آزار روانی و حرفه‌ای) دکتر اکسل چلیک را ابطال کرد. این دادگاه اعلام کرد که YÖK بدون بررسی دقیق مستندات، از جمله احکام قبلی دادگاه‌ها که حاکی از بی‌گناهی این استاد دانشگاه در پرونده‌های انضباطی متعدد بود، اقدام به رد شکایت وی کرده است [1].

این حکم نشان‌دهنده تغییر رویکرد دستگاه قضا نسبت به مسئولیت نهادهای نظارتی در قبال آزار و اذیت‌های سیستماتیک در محیط‌های دانشگاهی است. دادگاه تأکید کرد که YÖK موظف است به جای نادیده گرفتن شکایات، به بررسی ماهیت رفتارهای خودسرانه و مستمر مدیریت دانشگاه علیه اساتید بپردازد [1].

پیشینه پرونده؛ سال‌ها مبارزه با آزارهای سیستماتیک دکتر اکسل چلیک، دانشیار دانشکده علوم ورزشی دانشگاه دوکوز ایلول (DEÜ)، سال‌هاست که درگیر یک نبرد حقوقی گسترده با مدیریت سابق این دانشگاه است. در دوران ریاست نوکت هوتار، بیش از ۱۵ پرونده انضباطی علیه وی باز شد که اکثر آن‌ها در مراحل بعدی توسط دادگاه‌های اداری باطل شدند [2].

چلیک پیش از این نیز در پرونده‌ای جداگانه موفق شده بود حکم محکومیت دانشگاه به پرداخت ۵۰ هزار لیر غرامت معنوی را به دلیل اعمال فشار و تبعیض دریافت کند [3]. با این حال، شورای عالی آموزش (YÖK) در گزارش‌های بازرسی خود مدعی شده بود که «اقدامی برای انجام دادن وجود ندارد»، تصمیمی که اکنون توسط دادگاه آنکارا غیرقانونی اعلام شده است [1].

اهمیت حکم برای امنیت شغلی اساتید در ترکیه این پیروزی حقوقی تنها متعلق به دکتر چلیک نیست، بلکه پیامی روشن برای کل سیستم آموزش عالی ترکیه دارد. دادگاه در متن رأی خود صراحتاً بیان کرد که «موبینگ» در قوانین ترکیه یک تخلف و جرم محسوب می‌شود و شامل رفتارهایی است که با هدف منزوی کردن، بی‌اعتبار کردن و آزار روانی کارمند به صورت مستمر انجام می‌گیرد [1].

بسیاری از کارشناسان حقوقی معتقدند که ابطال تصمیم YÖK، این نهاد را مجبور خواهد کرد تا در آینده با جدیت بیشتری به شکایات اساتید علیه رؤسای دانشگاه‌ها رسیدگی کند. این حکم می‌تواند مانعی در برابر استفاده ابزاری از شوراهای انضباطی برای سرکوب اساتید منتقد یا ناهمسو با مدیریت باشد [2].

گام‌های بعدی و پیامدهای اجرایی با ابطال بند مربوطه از تصمیم YÖK، اکنون این شورا موظف است پرونده شکایت دکتر چلیک را مجدداً باز کرده و این بار با در نظر گرفتن احکام قضایی صادر شده و شواهد موبینگ، در مورد تخلفات مدیریت وقت دانشگاه تصمیم‌گیری کند. همچنین دادگاه، YÖK را به پرداخت هزینه‌های دادرسی و حق‌الوکاله محکوم کرده است [1]. این پرونده به عنوان یکی از طولانی‌ترین و پیچیده‌ترین پرونده‌های آزار شغلی در تاریخ آکادمیک ترکیه شناخته می‌شود که اکنون به نفع حاکمیت قانون در حال تغییر مسیر است.