دلار در قله ۱۳ ماهه: فشار نرخ بهره بازارها را به تسخیر درآورد

امروز، ۲۵ ژوئن ۲۰۲۶، بازارهای مالی تحت تأثیر شدید سیاست‌های پولی انقباضی و انتظارات فزاینده برای افزایش نرخ بهره قرار گرفته‌اند. گزارش‌ها حاکی از آن است که شاخص جهانی دلار (DXY) با رسیدن به سطح ۱۰۱.۸ واحد، رکورد ۱۳ ماهه خود را شکسته است [۱]. این جهش قیمتی که از آن به عنوان «تسخیر بازارها توسط فشار نرخ بهره» یاد می‌شود، لیر ترکیه را به شدت تحت فشار قرار داده و قیمت هر دلار آمریکا را به رقم بی‌سابقه ۴۶.۵۲ لیر رسانده است [۲].

رکوردشکنی دلار در برابر لیر و ارزهای جهانی علیرغم تلاش‌های مداوم بانک مرکزی ترکیه (TCMB) برای مداخله در بازار و کنترل نوسانات، ارزش لیر همچنان در حال کاهش است. در معاملات صبحگاهی امروز، دلار با قیمت ۴۶.۵۲ لیر معامله شد که نشان‌دهنده شکستن مقاومت‌های کلیدی است [۱]. همزمان، یورو نیز به مرز ۵۳ لیر نزدیک شده و پوند استرلینگ در محدوده ۶۱.۴۶ لیر معامله می‌شود [۱]. تحلیلگران معتقدند که قدرت گرفتن دلار در سطح جهانی، ناشی از عملکرد اقتصادی قوی ایالات متحده و سیگنال‌های «هاویش» (سخت‌گیرانه) مقامات فدرال رزرو است که احتمال افزایش مجدد نرخ بهره در ماه‌های آینده را تقویت کرده است [۲].

سیاست‌های پولی و ایستادگی بانک مرکزی در جبهه داخلی، بانک مرکزی ترکیه در آخرین نشست خود در ۱۱ ژوئن ۲۰۲۶، نرخ بهره بانکی را در سطح ۳۷ درصد ثابت نگه داشت [۴]. با این حال، ثابت ماندن نرخ بهره در برابر تورم جهانی و افزایش بازدهی اوراق قرضه ایالات متحده، باعث شده است که جذابیت لیر برای سرمایه‌گذاران کاهش یابد. فشار نرخ بهره اکنون به وضوح در بازارهای سهام نیز دیده می‌شود؛ جایی که بورس استانبول (BIST 100) پس از یک دوره نوسانی، در تلاش است تا با بازگشایی در سطح ۱۴,۴۵۰ واحد، بخشی از زیان‌های خود را جبران کند [۱.۱.۳].

سقوط طلا و ارزهای دیجیتال در سایه قدرت دلار افزایش بی‌سابقه ارزش دلار، پناهگاه‌های امن سنتی و مدرن را نیز تحت تأثیر قرار داده است. قیمت طلا برای اولین بار در ۷ ماه گذشته به زیر ۴۰۰۰ دلار در هر اونس سقوط کرد [۲]. این ریزش نشان‌دهنده خروج سرمایه از بازار فلزات گرانبها به سمت دارایی‌های دلاری است. در بازار ارزهای دیجیتال نیز وضعیت مشابهی حاکم است؛ بیت‌کوین که پیش از این رکوردهای بالایی را ثبت کرده بود، اکنون به زیر سطح ۶۰ هزار دلار سقوط کرده است [۲].

چشم‌انداز ژئوپلیتیک و تاثیر آن بر بازار علاوه بر سیاست‌های پولی، تنش‌های منطقه‌ای نیز بر آتش نوسانات دمیده است. گزارش‌ها از آغاز فرآیند مذاکرات ۶۰ روزه بین ایالات متحده و ایران و همچنین وضعیت حساس در تنگه هرمز حکایت دارند که باعث شده است تقاضا برای دلار به عنوان یک دارایی امن افزایش یابد [۱.۲.۴]. در حالی که قیمت نفت نسبت به دوران اوج جنگ اندکی کاهش یافته، اما هزینه‌های سوخت در ترکیه همچنان بالاست؛ به طوری که قیمت بنزین به ۶۲.۲۲ لیر و گازوئیل به ۶۴.۵۰ لیر رسیده است [۱.۱.۳].