آتش سبز در بازار ارز ترکیه: دلار رکوردهای تاریخی را جابه‌جا کرد

شکستن سد روانی ۴۷ لیر در بازار استانبول در معاملات صبحگاهی امروز، ۱۷ جولای ۲۰۲۶، نرخ برابری دلار به لیر ترکیه (USD/TRY) به رقم بی‌سابقه ۴۷.۱۷ رسید [۱]. این جهش ناگهانی که شبکه خبری «هالک تی‌وی» (Halk TV) آن را «آتش سبز» در بازار توصیف کرده است، نشان‌دهنده موج جدیدی از تقاضا برای ارزهای خارجی در برابر تضعیف مستمر پول ملی ترکیه است [۱][۳]. نه تنها دلار، بلکه یورو نیز با عبور از مرز ۵۴ لیر و پوند استرلینگ با رسیدن به ۶۳.۶۰ لیر، رکوردهای جدیدی را در تابلوی صرافی‌ها ثبت کردند [۴].

تنش‌های منطقه‌ای؛ بنزین بر آتش بحران ارزی تحلیل‌گران اقتصادی معتقدند یکی از محرک‌های اصلی این سقوط آزاد لیر، تشدید تنش‌های ژئوپلیتیک در خاورمیانه است. درگیری‌های اخیر میان ایالات متحده و نیروهای منطقه‌ای که منجر به ناامنی در مسیرهای انتقال انرژی شده، قیمت جهانی نفت و گاز را به شدت افزایش داده است [۳]. ترکیه به عنوان یک واردکننده بزرگ انرژی، به شدت در برابر این نوسانات آسیب‌پذیر است و افزایش هزینه‌های واردات، فشار مضاعفی بر ذخایر ارزی و ارزش لیر وارد کرده است [۴]. برخی گزارش‌ها حاکی از آن است که بازارها نسبت به پایداری توافقات آتش‌بس در منطقه بدبین شده‌اند و همین امر باعث هجوم سرمایه‌گذاران به سمت دارایی‌های امن مانند دلار شده است.

وضعیت تورم و چالش‌های بانک مرکزی داده‌های اقتصادی نشان می‌دهد که نرخ تورم سالانه ترکیه در ژوئن ۲۰۲۶ به حدود ۳۲.۱۱ درصد رسیده است [۳]. اگرچه این رقم نسبت به ماه‌های گذشته کاهش اندکی داشته، اما همچنان بسیار فراتر از اهداف تک‌رقمی دولت است. بانک مرکزی جمهوری ترکیه (TCMB) در آخرین نشست خود نرخ بهره را در سطح ۳۷ درصد تثبیت کرد تا با فشارهای تورمی مقابله کند، اما به نظر می‌رسد این سیاست‌های انقباضی در برابر شوک‌های خارجی ناشی از تنش‌های خاورمیانه کارایی لازم را نداشته است [۳].

چشم‌انداز تاریک و پیش‌بینی‌های نگران‌کننده نهادهای بین‌المللی مانند صندوق بین‌المللی پول (IMF) اخیراً پیش‌بینی رشد اقتصادی ترکیه برای سال ۲۰۲۶ را از ۳.۴ درصد به ۲.۹ درصد کاهش داده‌اند [۳]. این کاهش رتبه اعتباری غیررسمی، در کنار پیش‌بینی بانک‌هایی نظیر بارکلیز و گلدمن ساکس که احتمال رسیدن دلار به محدوده ۵۰ تا ۵۴ لیر تا پایان سال ۲۰۲۶ را مطرح کرده‌اند، موجب کاهش اعتماد سرمایه‌گذاران شده است [۲][۳]. در حال حاضر، نگاه تمامی فعالان اقتصادی به نشست بعدی کمیته سیاست پولی در ۲۳ جولای دوخته شده است تا مشخص شود آیا ابزار جدیدی برای مهار این «آتش سبز» در بازار ارز ارائه خواهد شد یا خیر.