رکوردشکنی تاریخی دلار در ترکیه؛ لیر در آستانه سقوط آزاد

تداوم سقوط ارزش لیر در برابر دلار در آغاز معاملات بازار ارز در روز ۱۶ ژوئن ۲۰۲۶، لیر ترکیه بار دیگر در برابر دلار آمریکا عقب‌نشینی کرد. بر اساس گزارش‌های منتشر شده توسط روزنامه سوزجو (Sözcü Gazetesi)، دلار هر روز را با یک رکورد جدید آغاز می‌کند و امروز نیز از این قاعده مستثنی نبود [۱]. نرخ برابری دلار به لیر (USD/TRY) در ساعات اولیه معاملات به سطح ۴۶.۳۰ رسید که بالاترین رقم ثبت شده در تاریخ این کشور محسوب می‌شود [۲].

این روند صعودی که از هفته‌های گذشته شدت گرفته است، فشار سنگینی بر معیشت شهروندان ترکیه و هزینه‌های واردات وارد کرده است. تحلیلگران اقتصادی معتقدند که لیر ترکیه تنها در یک ماه گذشته بیش از ۱.۶۰ درصد و در بازه زمانی یک ساله، حدود ۱۷.۳۳ درصد از ارزش خود را در برابر دلار از دست داده است [۲].

عوامل موثر بر آشفتگی بازار ارز چندین عامل کلیدی در سطح بین‌المللی و منطقه‌ای باعث شده‌اند تا فشار بر پول ملی ترکیه افزایش یابد. یکی از مهم‌ترین دلایل، تنش‌های ژئوپلیتیک در خاورمیانه است. در حالی که تلاش‌ها برای صلح ادامه دارد، هرگونه سیگنال منفی از سوی قدرت‌های منطقه‌ای مانند ایران و اسرائیل، بلافاصله بر بازارهای نوظهور از جمله ترکیه تأثیر می‌گذارد [۳].

علاوه بر این، سیاست‌های پولی ایالات متحده نیز نقش تعیین‌کننده‌ای دارد. انتظار می‌رود فدرال رزرو آمریکا (Fed) به دلیل ماندگاری تورم در این کشور، نرخ بهره را تا پایان سال جاری میلادی یک مرحله دیگر افزایش دهد. این موضوع باعث تقویت شاخص دلار در سطح جهانی و خروج سرمایه از بازارهای در حال توسعه شده است [۱].

وضعیت سایر ارزها و تورم داخلی تنها دلار نیست که در برابر لیر رکوردشکنی می‌کند؛ یورو و پوند استرلینگ نیز روزهای پرنوسانی را پشت سر می‌گذارند. در معاملات امروز، نرخ یورو به لیر در محدوده ۵۳.۲۸ و پوند استرلینگ در نزدیکی ۶۱.۶۷ معامله شد [۱]. این افزایش قیمت‌ها مستقیماً بر تورم داخلی ترکیه تأثیر گذاشته و قیمت کالاهای اساسی را به شدت افزایش داده است.

روزنامه سوزجو در گزارش خود تأکید کرده است که نوسانات ارزی اخیر، پیش‌بینی‌های اقتصادی برای نیمه دوم سال ۲۰۲۶ را با چالش جدی مواجه کرده است. در حالی که بانک مرکزی ترکیه تلاش می‌کند با ابزارهای مختلف بازار را کنترل کند، اما به نظر می‌رسد تقاضا برای ارزهای خارجی همچنان رو به افزایش است [۱][۳].

چشم‌انداز اقتصادی ترکیه با توجه به داده‌های فعلی، تحلیلگران بر این باورند که تا زمانی که ثبات سیاسی در منطقه برقرار نشود و سیاست‌های پولی داخلی ترکیه اعتماد سرمایه‌گذاران را جلب نکند، روند تضعیف لیر ادامه خواهد داشت. چشم‌انداز فعلی نشان‌دهنده یک تابستان داغ و پرچالش برای اقتصاد ترکیه است که در آن هر روز صبح، تیتر اول رسانه‌ها به رکوردهای جدید دلار اختصاص می‌یابد [۱][۲].