شوک قضایی در ترکیه؛ رهبر حزب‌الله با تخفیف مجازات آزاد شد

در یک تحول قضایی تکان‌دهنده که در تاریخ ۱۸ ژوئیه ۲۰۲۶ رسانه‌ای شد، مشخص گردید که ادیب گوموش (Edip Gümüş)، رهبر فراری گروه حزب‌الله ترکیه، نه تنها در خارج از کشور نیست، بلکه در داخل خاک ترکیه حضور دارد. بر اساس گزارش‌های منتشر شده توسط رسانه‌هایی نظیر «سربستییت» و «نفس»، گوموش که پیش از این به اتهام مسئولیت در ۱۸۳ قتل به حبس ابد مشدد محکوم شده بود، اکنون با حکمی بی‌سابقه عملاً از مجازات رها شده است [۱][۳].

ظهور ناگهانی در بتمن و کاهش اتهامات ادیب گوموش و جمال توتار، مسئول شاخه نظامی این گروه، که از سال ۲۰۱۱ و پس از آزادی موقت از زندان متواری شده بودند، گمان می‌رفت در ایران پناه گرفته باشند. با این حال، در جریان جلسه دادگاه در ۱۴ ژوئیه ۲۰۲۶، این دو نفر از طریق سیستم ویدئو کنفرانس قضایی (SEGBİS) از منطقه «کوزلوک» در استان بتمن ترکیه به دادگاه متصل شدند. این موضوع تایید کرد که رهبران یکی از خونین‌ترین گروه‌های شبه‌نظامی دهه ۹۰ میلادی، سال‌هاست که به طور مخفیانه در داخل ترکیه زندگی می‌کنند [۱][۲].

در این دادگاه تجدیدنظر، اتهام این افراد از «رهبری سازمان تروریستی» به «عضویت در سازمان» تقلیل یافت. دادگاه کیفری ششم دیاربکر، مجازات حبس ابد مشدد آن‌ها را به تنها ۷.۵ سال حبس تبدیل کرد [۳].

تخفیف حسن رفتار و احتساب دوران بازداشت نکته جنجالی‌تر این پرونده، اعمال «تخفیف حسن رفتار» (İyi Hal İndirimi) برای این دو متهم فراری بود. با اعمال این تخفیف، حکم ۷.۵ سال آن‌ها به ۶ سال و ۳ ماه کاهش یافت. از آنجایی که گوموش و توتار پیش از فرار در سال ۲۰۱۱، حدود ۹ سال را در بازداشت گذرانده بودند، دادگاه اعلام کرد که مدت مجازات جدید آن‌ها با دوران بازداشت قبلی تهاتر شده و آن‌ها دیگر نیازی به بازگشت به زندان ندارند [۲][۳].

این تصمیم در حالی اتخاذ شد که وکلای متهمان مدعی شده بودند قضات قبلی پرونده که حکم حبس ابد را صادر کرده بودند، با جنبش فتح‌الله گولن (FETÖ) در ارتباط بوده‌اند و به همین دلیل خواستار ابطال احکام قبلی شده بودند [۱].

واکنش‌های تند سیاسی و اجتماعی انتشار این خبر با واکنش شدید احزاب اپوزیسیون روبرو شده است. مراد باکان، از حزب جمهوری‌خواه خلق (CHP)، با انتقاد شدید از وزارت دادگستری پرسید: «آیا فرآیند پنهانی با حزب‌الله در جریان است؟» او اشاره کرد که چگونه افرادی با مسئولیت در ۱۸۳ قتل، به سادگی از لیست افراد تحت تعقیب حذف شده و با احکامی مشابه تبرئه، به زندگی عادی بازمی‌گردند [۲].

حزب‌الله ترکیه (که هیچ ارتباطی با حزب‌الله لبنان ندارد) در دهه ۱۹۹۰ با انجام ترورهای زنجیره‌ای، شکنجه‌های موسوم به «طناب خوک» و قتل شخصیت‌هایی نظیر غفار اوکان، رئیس پلیس دیاربکر، شناخته می‌شد. منتقدان معتقدند آزادی رهبران این گروه، توهینی به بازماندگان قربانیان و نشانه‌ای از تضعیف حاکمیت قانون در ترکیه است [۱][۳].