رایزنی راهبردی اردوغان و پزشکیان؛ حمایت آنکارا از توافق تاریخی ایران و آمریکا

امروز ۲۴ ژوئن ۲۰۲۶، فضای دیپلماتیک منطقه تحت تأثیر رایزنی‌های فشرده میان سران ایران و ترکیه قرار دارد. رجب طیب اردوغان، رئیس‌جمهور ترکیه، در تماس تلفنی با مسعود پزشکیان، همتای ایرانی خود، ضمن بررسی آخرین وضعیت روابط دوجانبه، از توافق اخیر میان ایران و ایالات متحده که با میانجی‌گری قدرت‌های منطقه‌ای حاصل شده، استقبال کرد [۱][۳]. این گفتگو در حالی صورت می‌گیرد که منطقه شاهد گذار به یک دوره جدید از تنش‌زدایی است.

استقبال ترکیه از تفاهم‌نامه ایران و آمریکا اردوغان در این تماس تلفنی صراحتاً اعلام کرد که ترکیه از تفاهم حاصل شده میان تهران و واشینگتن ابراز خرسندی می‌کند و آن را گامی بلند به سوی صلح پایدار می‌داند [۲]. وی تأکید کرد که آنکارا آماده است تمامی حمایت‌های لازم را برای به ثمر نشستن این روند مسالمت‌آمیز ارائه دهد [۵]. این توافق که در محافل دیپلماتیک به عنوان «تفاهم‌نامه اسلام‌آباد» شناخته می‌شود، با هدف پایان دادن به درگیری‌ها و بازگشایی مسیرهای حیاتی تجاری از جمله تنگه هرمز تدوین شده است [۴].

هشدار نسبت به کارشکنی‌های احتمالی یکی از محورهای اصلی گفتگوی دو رئیس‌جمهور، ضرورت هوشیاری در برابر بازیگرانی است که ممکن است به دنبال تخریب روند مذاکرات باشند. اردوغان هشدار داد که در این مرحله حساس، باید در برابر هرگونه اقدام خرابکارانه که صلح منطقه‌ای را هدف قرار داده، بیدار بود [۱][۴]. پزشکیان نیز با قدردانی از نقش تسهیل‌گر ترکیه، بر این نکته تأکید کرد که ایران به دنبال جنگ نیست و دیپلماسی را در چارچوب حقوق بین‌الملل ادامه خواهد داد [۲].

تقویت همکاری‌های اقتصادی و انرژی علاوه بر مسائل سیاسی، تقویت زیرساخت‌های اقتصادی بخش مهمی از این رایزنی‌ها را تشکیل می‌داد. سران دو کشور بر ادامه گام‌های عملی برای توسعه همکاری‌ها در حوزه‌های تجارت، امور مالی و به ویژه انرژی تأکید کردند [۳][۵]. اردوغان خاطرنشان کرد که تقویت صلح در دوره جدید، نیازمند پیوندهای اقتصادی مستحکم میان همسایگان است و ترکیه به سرمایه‌گذاری در پروژه‌های مشترک با ایران ادامه خواهد داد [۱].

دیپلماسی منطقه‌ای و چشم‌انداز آینده این گفتگو بخشی از یک تحرک دیپلماتیک گسترده‌تر در آنکارا است؛ چرا که اردوغان همزمان با نخست‌وزیر جدید عراق، علی الزیدی، نیز گفتگو کرده و از او برای سفر به ترکیه دعوت به عمل آورده است [۳]. به نظر می‌رسد مثلث تهران-آنکارا-بغداد در حال شکل‌دهی به یک معماری امنیتی جدید در خاورمیانه است که محوریت آن بر پایه همکاری‌های ترانزیتی و دفاعی استوار است. پزشکیان نیز در این گفتگو ابراز امیدواری کرد که با همدلی کشورهای اسلامی، ثبات به کل منطقه از جمله فلسطین و لبنان بازگردد [۴].