چشم‌ها به اردوغان و YÖK؛ تصمیمات جدید برای دانشگاه‌های ترکیه در ۲۰۲۶

فرآیند انتخاب رؤسای دانشگاه‌ها در سال ۲۰۲۶

با فرا رسیدن ۱۴ ژوئن ۲۰۲۶، گزارش‌ها حاکی از آن است که شورای آموزش عالی ترکیه (YÖK) بررسی‌های نهایی خود را روی پرونده کاندیداهای ریاست چندین دانشگاه کلیدی به پایان رسانده است. این فرآیند که از چند هفته پیش آغاز شده بود، اکنون به مرحله‌ای حساس رسیده است که در آن لیست نهایی برای تایید به دفتر ریاست‌جمهوری ارسال می‌شود [۱]. طبق قوانین جاری، شورای آموزش عالی وظیفه دارد پس از بررسی صلاحیت‌های علمی و مدیریتی، سه گزینه برتر برای هر کرسی ریاست را انتخاب و به رجب طیب اردوغان معرفی کند.

در این دوره، تعداد متقاضیان برای پست‌های مدیریتی در دانشگاه‌های دولتی و خصوصی به شکل بی‌سابقه‌ای افزایش یافته است. این استقبال نشان‌دهنده اهمیت استراتژیک مدیریت آموزشی در چشم‌انداز ۲۰۲۶ ترکیه است. منابع خبری محلی مانند «مدیا کشان» تأکید کرده‌اند که شفافیت در انتخاب این افراد، یکی از اصلی‌ترین مطالبات بدنه دانشجویی و اساتید در سال جاری بوده است [۱][۲].

نقش تعیین‌کننده اردوغان در ساختار آموزشی

در نظام سیاسی فعلی ترکیه، حرف آخر در انتصابات کلان آموزشی را رئیس‌جمهور می‌زند. رجب طیب اردوغان بارها تأکید کرده است که دانشگاه‌ها باید به مراکز تولید علم و فناوری تبدیل شوند که در سطح جهانی رقابت‌پذیر باشند. انتظار می‌رود در روزهای آینده، احکام جدیدی صادر شود که نه تنها رؤسای جدید را مشخص می‌کند، بلکه جهت‌گیری‌های سیاسی و علمی دانشگاه‌ها را برای چهار سال آینده ترسیم خواهد کرد [۳].

تحلیلگران معتقدند که انتخاب‌های امسال اردوغان بیش از هر زمان دیگری بر معیارهای «نوآوری» و «ارتباط با صنعت» متمرکز خواهد بود. با توجه به چالش‌های اقتصادی و نیاز به بومی‌سازی فناوری، دولت به دنبال مدیرانی است که بتوانند منابع مالی مستقل برای دانشگاه‌ها جذب کرده و رتبه بین‌المللی موسسات آموزشی ترکیه را ارتقا دهند [۲].

چالش‌ها و انتظارات از مدیریت جدید دانشگاهی

جامعه دانشگاهی ترکیه در سال ۲۰۲۶ با چالش‌های متعددی از جمله به‌روزرسانی برنامه‌های درسی متناسب با هوش مصنوعی و مدیریت هزینه‌های تحصیلی روبروست. رؤسای جدید که توسط YÖK پیشنهاد شده‌اند، باید برنامه‌های عملیاتی خود را برای مقابله با این بحران‌ها ارائه دهند. بسیاری از اساتید امیدوارند که انتصابات جدید به دور از فشارهای سیاسی و صرفاً بر اساس شایسته‌سالاری انجام شود تا استقلال علمی دانشگاه‌ها حفظ گردد [۱].

علاوه بر این، مسئله خوابگاه‌های دانشجویی و رفاهیات در شهرهای بزرگی مانند استانبول و آنکارا، از دیگر موضوعاتی است که انتظار می‌رود در دستور کار مشترک YÖK و نهاد ریاست‌جمهوری قرار گیرد. تصمیمات هفته جاری مشخص خواهد کرد که آیا رویکردی تحولی در مدیریت این بحران‌ها اتخاذ خواهد شد یا خیر.

تأثیر تصمیمات بر آینده علمی ترکیه

نتایج این انتصابات تأثیر مستقیمی بر رتبه‌بندی‌های جهانی مانند QS و Times Higher Education خواهد داشت. در سال‌های اخیر، برخی دانشگاه‌های ترکیه با افت رتبه مواجه بوده‌اند و اکنون چشم‌ها به اردوغان دوخته شده است تا با انتخاب مدیرانی توانمند، این روند را معکوس کند [۳]. انتظار می‌رود تا پایان هفته جاری، لیست نهایی در روزنامه رسمی (Resmi Gazete) منتشر شده و موج جدید تغییرات در بدنه آموزش عالی رسماً آغاز شود.