Mohammad Amini Dehaqani’nin İdamı; İran’da Ocak 2026 Protestocularına Yönelik Baskı Sürüyor

İdamın Detayları ve Yöneltilen Suçlamalar Dün sabah, 15 Temmuz 2026 tarihinde, İran İslam Cumhuriyeti yargı sistemi, Mohammad Amini Dehaqani’yi geçen yıl İsfahan eyaletinin Dehaqan ilçesinde düzenlenen Ocak protestolarına katıldığı gerekçesiyle idam etti [1]. Yargı Erki’ne bağlı Mizan Haber Ajansı, 21 yaşındaki bu vatandaşın, Molotof kokteyli kullanarak Dehaqan Kaymakamlık binasını ateşe vermek ve kamu malına zarar vermek suretiyle "Muharebe" (Allah’a karşı savaş açmak) ve "Yeryüzünde bozgunculuk çıkarmak" gibi suçlardan mahkum edildiğini iddia etti [3]. Resmi raporlara göre, güvenlik kamerası görüntüleri ve "sanığın itirafları" olarak adlandırılan ifadeler, Yargıtay tarafından bu kararın verilmesine dayanak oluşturdu [4].

Ocak 2026 Protestoları ve Zaman Çizelgesi Mohammad Amini Dehaqani, Riyal’in değerindeki eşi görülmemiş düşüş ve Tahran’daki geçim krizinin ardından 28 Aralık 2025’te başlayan ve hızla 100’den fazla İran şehrine yayılan geniş çaplı protestolar sırasında tutuklanmıştı [3]. Güvenlik güçlerinin sert müdahalesiyle karşılaşan bu protestolar, insan hakları kuruluşlarının resmi olmayan verilerine göre yüzlerce ölü ve binlerce tutuklu bıraktı [5]. Dehaqani’nin idamı, Ocak 2026 olaylarıyla bağlantılı olarak asılan yirmi birinci protestocu olmasıyla gerçekleşti [2].

Savaş Atmosferi ve Ağırlaştırılmış Cezalar Uluslararası Af Örgütü dahil olmak üzere uluslararası kuruluşlar, İslam Cumhuriyeti yetkililerinin Şubat 2026’daki askeri çatışmaların ardından oluşan durumu ve "savaş koşulları" olarak adlandırılan ortamı, siyasi mahkumların idam kararlarını hızlandırmak için kullandığı konusunda uyardı [5]. İran İnsan Hakları Örgütü direktörü Mahmood Amiry-Moghaddam, bu idamı kınayarak hükümetin güvenlik atmosferini korku yaratmak ve gelecekteki olası ayaklanmaları önlemek için istismar ettiğini belirtti [2].

Uluslararası Tepkiler ve İnsan Hakları Kaygıları Yayınlanan raporlar, Mohammad Amini Dehaqani’nin yargılama sürecinin birçok belirsizlikle dolu olduğunu ve bağımsız bir avukata erişim hakkından mahrum bırakıldığını göstermektedir [4]. İnsan hakları aktivistleri, baskı altında alınan zorla itirafların Devrim Mahkemelerinde bir kez daha temel kanıt olarak kullanıldığını vurguluyor [2]. Şu anda raporlar, İsfahan’daki benzer davalarda en az 12 protestocunun daha yakın bir idam tehlikesiyle karşı karşıya olduğunu ve bu durumun küresel endişeleri ikiye katladığını gösteriyor [3].