جنجال «استادان قلابی» در ترکیه؛ پاسخ قاطع رئیس سازمان آموزش عالی

در روزهای اخیر، انتشار گزارش‌هایی در وب‌سایت‌های تخصصی آموزش از جمله PervinKaplan.com، بار دیگر موضوع حساس «استادان قلابی» و جعل مدارک علمی در ترکیه را به صدر اخبار بازگردانده است. ارول اوزوار، رئیس سازمان آموزش عالی ترکیه (YÖK)، در جریان نشست کمیسیون آموزش، فرهنگ، جوانان و ورزش در مجلس ملی ترکیه (TBMM)، به این ادعاها پاسخ داد و جزئیات اقدامات جدید دولت برای مقابله با فساد آکادمیک را تشریح کرد [1].

آیا استاد قلابی در نظام دانشگاهی وجود دارد؟ ارول اوزوار در پاسخ به سوالات نمایندگان درباره احتمال حضور افرادی با عناوین جعلی «پروفسور» در دانشگاه‌ها، تاکید کرد که با توجه به سیستم فعلی ارتقای آکادمیک در ترکیه، وقوع چنین اتفاقی «بسیار دشوار» است. وی توضیح داد که فرآیند کسب کرسی استادی شامل چندین مرحله نظارتی و فیلترهای متعدد است که امکان دور زدن آن‌ها به سادگی وجود ندارد [2]. با این حال، وی خاطرنشان کرد که سازمان YÖK نسبت به هرگونه گزارش مستند حساس است و در صورت ارائه اطلاعات دقیق، تحقیقات فوری آغاز خواهد شد [3].

جرم‌انگاری جعل مدرک در قانون جدید یکی از مهم‌ترین بخش‌های سخنان رئیس YÖK، اشاره به لایحه جدیدی است که در پارلمان در حال بررسی است. هدف این قانون، پر کردن خلاءهای حقوقی موجود و تعیین مجازات‌های صریح و سنگین برای جعل دیپلم، گواهی فارغ‌التحصیلی و مدارک آکادمیک است [2]. اوزوار اعلام کرد که سازمان متبوعش با همکاری نهادهای امنیتی و زیرساخت‌های فناوری اطلاعات، موفق به شناسایی و انحلال چندین شبکه جعل مدرک شده است که با سوءاستفاده از امضاهای دیجیتال مقامات دولتی فعالیت می‌کردند [3].

هوشمندسازی نظارت و سیستم YÖKSİS برای جلوگیری از تکرار بحران‌هایی مانند رسوایی سال ۲۰۲۵ که در آن صدها نفر متهم به استفاده از مدارک جعلی شده بودند [4]، سازمان YÖK سیستم‌های نظارتی خود را به‌روزرسانی کرده است. از اول اکتبر ۲۰۲۶، تمامی گواهینامه‌های صادر شده توسط مراکز آموزش مداوم دانشگاه‌ها باید به تایید مرکزی YÖK برسد و از طریق درگاه دولت الکترونیک (e-Devlet) قابل استعلام باشد [2]. این اقدام به منظور اطمینان از اصالت تمامی مدارک صادر شده در اکوسیستم آموزش عالی ترکیه صورت می‌گیرد.

تمرکز بر کیفیت به جای ظرفیت اوزوار در پایان سخنان خود خاطرنشان کرد که ترکیه اکنون پس از بریتانیا، دومین کشور اروپایی از نظر تعداد دانشگاه‌های برتر در فهرست ۱۰۰۰ دانشگاه برتر جهان است [3]. وی تاکید کرد که دوران تمرکز بر افزایش ظرفیت به پایان رسیده و اولویت جدید YÖK، ارتقای کیفیت و صیانت از اعتبار علمی دانشگاه‌ها در برابر هرگونه شائبه و جعل است [1].