واکنش قاطع فرانسه به تهدید ترامپ علیه ایران: «یک تمدن محو شدنی نیست»

ریشه‌های بحران؛ تهدید به نابودی تمدن در حالی که امروز، ۴ ژوئیه ۲۰۲۶، جهان نظاره‌گر تنش‌های فزاینده در خاورمیانه است، سایه تهدیدهای ماه آوریل دونالد ترامپ همچنان بر دیپلماسی بین‌المللی سنگینی می‌کند. دونالد ترامپ در جریان ضرب‌الاجل خود برای بازگشایی تنگه هرمز، در پیامی جنجالی مدعی شده بود که «یک تمدن کامل ممکن است امشب بمیرد و هرگز بازنگردد» [۲]. این اظهارات که مستقیماً هویت و تاریخ چند هزار ساله ایران را هدف قرار داده بود، موجی از محکومیت‌های جهانی را به دنبال داشت.

پاسخ دیپلماتیک پاریس؛ تفکیک مردم از حکومت ژان نوئل بارو، وزیر امور خارجه فرانسه، در واکنشی صریح به این لفاظی‌ها تأکید کرد که «هر چیز افراطی، بی‌ارزش است؛ یک تمدن را نمی‌توان محو کرد» [۱]. بارو در مصاحبه با شبکه «فرانس ۲» خاطرنشان کرد که نباید مردم بزرگ ایران و تمدن کهن این کشور را با ساختار سیاسی حاکم بر آن اشتباه گرفت. وی هشدار داد که حمله به زیرساخت‌های غیرنظامی و فرهنگی نه تنها نقض آشکار قوانین بین‌المللی و حقوق جنگ است، بلکه می‌تواند منطقه را به مرحله‌ای غیرقابل بازگشت از تنش سوق دهد [۱][۳].

وضعیت شکننده تفاهم‌نامه ژوئن ۲۰۲۶ اگرچه در ۱۷ ژوئن ۲۰۲۶ تفاهم‌نامه‌ای میان واشینگتن و تهران برای کاهش درگیری‌ها امضا شد، اما گزارش‌های اخیر در اوایل ژوئیه نشان‌دهنده شکنندگی این توافق است. مایک والتز، نماینده ایالات متحده در سازمان ملل، تنها دو روز پیش هشدار داد که «صبر پرزیدنت ترامپ نامحدود نیست» [۳]. این در حالی است که یونسکو پیش‌تر مختصات سایت‌های میراث فرهنگی ایران را با تمامی طرف‌های درگیر به اشتراک گذاشته بود تا از تخریب مکان‌هایی مانند کاخ گلستان و چهل‌ستون جلوگیری شود [۴].

همبستگی اروپایی در برابر لفاظی‌های جنگ‌طلبانه موضع‌گیری فرانسه تنها یک بیانیه ساده نبود، بلکه نشان‌دهنده شکاف عمیق میان متحدان اروپایی و واشینگتن در نحوه برخورد با بحران ایران است. رهبران اروپا، از جمله امانوئل مکرون، بر این باورند که دیپلماسی تنها راه حل پایدار است و تهدید به نابودی میراث فرهنگی جهانی، جایگاهی در معادلات قرن بیست و یکم ندارد [۵]. با وجود فشارهای نظامی، پاریس همچنان بر حفاظت از هویت تمدنی ایران به عنوان بخشی از میراث مشترک بشریت تأکید می‌کند [۱].