Körfez Ülkelerinde ABD-İran Anlaşması Endişesi; Bölgede Güven Krizi

Amerika Birleşik Devletleri, İsrail ve İran arasındaki son askeri çatışmaları sona erdirmeyi amaçlayan 'İslamabad Mutabakat Zaptı'nın (MOU) 17 Haziran 2026'da imzalanması, Washington'un Körfez'deki geleneksel müttefikleri arasında bir endişe dalgası yarattı. Pakistan ve Katar'ın arabuluculuğunda varılan bu anlaşma, Hürmüz Boğazı'nın derhal yeniden açılmasını ve nihai bir anlaşmaya varmak için 60 günlük bir müzakere sürecinin başlatılmasını içeriyor [4]. Ancak Arap başkentleri, bu anlaşmanın kendi güvenliklerini zayıflatma pahasına olabileceğine inanıyor.

Güven Krizini Dizginlemek İçin Marco Rubio'nun Acil Ziyareti Artan eleştirilerin ardından ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Washington'un müttefiklerinin çıkarlarını göz ardı etmeyeceğine dair güvence vermek üzere Kuveyt'ten başlayan bir bölge turuna çıktı [3]. Rubio, Kuveytli ve Birleşik Arap Emirlikleri yetkilileriyle yaptığı görüşmelerde, ABD'nin 60 günlük müzakereler boyunca Körfez İşbirliği Konseyi'ndeki ortaklarıyla tam koordinasyon içinde olacağını vurguladı. Ancak bölgesel diplomatlar, sözlü güvencelerin artık oluşan çatlakları gidermek için yeterli olmadığını söylüyor [1].

300 Milyar Dolarlık Fon ve İran'ın Bölgesel Nüfuzu Korkusu Anlaşmazlığın ana noktalarından biri, mutabakat zaptında adı geçen İran için 300 milyar dolarlık bir yeniden inşa fonu oluşturulması öngörüsüdür [2]. Körfez ülkeleri, bu devasa mali kaynakların altyapının yeniden inşası yerine füze programlarının güçlendirilmesine ve İran'ın bölgedeki vekil gruplarının desteklenmesine harcanacağından endişe ediyor. 'Harici' medya kuruluşunun raporuna göre, birçok analist balistik füze konusunun bu ön anlaşmadan çıkarılmasını, komşu ülkelerin güvenliğini tehlikeye atan Trump yönetiminin büyük bir geri adımı olarak değerlendiriyor [1].

Hürmüz Boğazı Kontrolü ve Deniz Egemenliği Zorluğu Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması meselesi de ciddi karmaşıklıklarla karşı karşıya. Washington serbest ve ücretsiz geçişi vurgularken, raporlar İran'ın bu hayati su yolu üzerindeki denetleyici rolünü pekiştirmeyi ve hatta deniz harçları koymayı hedeflediğini gösteriyor [3]. Bölgedeki enerji ihracatçısı ülkeler, bu anlaşmanın ekonomik damarlarının kontrolünü resmen Tahran'ın eline bırakmasından korkuyor. IISS kıdemli araştırmacısı Hasan Al-Hasan, bu anlaşmanın İran nüfuzunun tanındığı ve ABD askeri varlığının azaldığı bölgesel güvenlik düzeninde bir dönüm noktası olabileceğine inanıyor [1].

60 Günlük Müzakerelerin Belirsiz Görünümü İsviçre'de teknik görüşmeler devam ederken, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı'nın savaş sırasında hasar gören sahalardaki denetimleri konusundaki anlaşmazlıklar sürmektedir [4]. Körfez ülkeleri şimdi kendi bağımsız savunma yeteneklerini güçlendirmeye ve uluslararası güvenlik ortaklarını çeşitlendirmeye odaklanmış durumda; zira 'İslamabad Mutabakat Zaptı'nın Washington'un Orta Doğu krizlerinden ne pahasına olursa olsun kademeli olarak çıkma isteğini gösterdiğine inanıyorlar [2].