اطلاعیه جدید وزارت بهداشت برای معافیت تحصیلی دانشجویان خارج از کشور

وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی در تاریخ ۴ خرداد ۱۴۰۵ (۲۰۲۶-۰۵-۲۴)، اطلاعیه شماره ۲ خود را در خصوص تسهیلات نظام وظیفه برای دانشجویان علوم پزشکی شاغل به تحصیل در خارج از کشور صادر کرد. این اطلاعیه گام مهمی در جهت شفاف‌سازی فرآیند صدور معافیت تحصیلی برای مشمولانی است که مستقیماً با مدرک دیپلم موفق به اخذ پذیرش از دانشگاه‌های معتبر بین‌المللی شده‌اند [۳].

اجرای ماده ۱۰۲ قانون برنامه هفتم پیشرفت بر اساس بند «ت» ماده ۱۰۲ قانون برنامه پنج‌ساله هفتم پیشرفت، دولت و ستاد کل نیروهای مسلح موظف به تعیین تکلیف و تسهیل شرایط تحصیلی دانشجویان مشمول در دانشگاه‌های مورد تأیید خارج از کشور شده‌اند [۲]. این قانون که با هدف حمایت از نخبگان و تسهیل تردد دانشجویان تدوین شده، اکنون در قالب یک فرآیند کاملاً دیجیتال توسط وزارت بهداشت اجرایی شده است. طبق این ضوابط، دانشجویانی که غیبت سربازی ندارند، می‌توانند با سپردن وثیقه قانونی از معافیت تحصیلی بهره‌مند شوند [۱].

گام اول: تأیید مدارک در سامانه میخک نخستین و حیاتی‌ترین مرحله برای هر دانشجو، ثبت‌نام و تشکیل پرونده در سامانه «میخک» (مدیریت یکپارچه خدمات کنسولی) وابسته به وزارت امور خارجه است. دانشجویان موظفند گواهی اشتغال به تحصیل خود را که به تأیید دانشگاه محل تحصیل رسیده است، در این سامانه بارگذاری کنند [۱]. مأموران کنسولی در نمایندگی‌های ایران در خارج از کشور، پس از احراز اصالت مدارک، نسبت به تأیید آنلاین آن‌ها اقدام می‌کنند. لازم به ذکر است که اگر مدارک به زبانی غیر از انگلیسی صادر شده باشند، ارائه ترجمه رسمی پس از تأیید در میخک الزامی است [۳].

گام دوم: ثبت‌نام در سامانه موحد وزارت بهداشت پس از تأیید مدارک در سامانه میخک، متقاضیان باید به «سامانه تسهیلات و مشمولین مرکز خدمات آموزشی وزارت بهداشت» (سامانه موحد) مراجعه کنند. در این مرحله، بارگذاری مدارکی نظیر اسکن شناسنامه، کارت ملی، صفحه اول گذرنامه، مهر آخرین خروج از کشور و مدرک دیپلم الزامی است [۳]. مرکز خدمات آموزشی وزارت بهداشت وظیفه دارد مطابقت رشته و دانشگاه محل تحصیل را با لیست دانشگاه‌های مورد تأیید وزارتخانه بررسی کند. بر اساس اطلاعیه جدید، تمامی این مراحل بدون نیاز به حضور فیزیکی دانشجو یا خانواده وی انجام می‌پذیرد [۱].

گام سوم: ثبت درخواست در سامانه سخا مرحله نهایی، اتصال به سامانه «سخا» متعلق به سازمان وظیفه عمومی فراجا است. پس از آنکه وزارت بهداشت تأییدیه اولیه را صادر کرد، دانشجو باید درخواست معافیت تحصیلی خارج از کشور خود را در سامانه سخا ثبت کند [۲]. در این مرحله، فرآیند تعیین و تودیع وثیقه انجام می‌شود. طبق آخرین به‌روزرسانی‌ها، اطلاع‌رسانی در مورد پیشرفت پرونده و صدور نهایی معافیت تنها از طریق پیامک به شماره همراه ثبت‌شده متقاضی انجام خواهد شد [۳].

نکات کلیدی و هشدارهای مهم وزارت بهداشت تأکید کرده است که دارا بودن معافیت تحصیلی داخل و خارج از کشور به صورت همزمان امکان‌پذیر نیست و متقاضیان باید پیش از ثبت درخواست جدید، وضعیت معافیت قبلی خود را تعیین تکلیف کنند [۳]. همچنین، با توجه به الکترونیکی شدن کامل فرآیند، از دانشجویان و خانواده‌های آنان خواسته شده است از مراجعه حضوری به ساختمان‌های ستادی وزارت بهداشت به شدت خودداری کنند، چرا که پاسخگویی حضوری در این زمینه صورت نخواهد گرفت [۱][۳].