İran'ın Savaşı Bitirecek 14 Maddelik Planı; ABD ile Tarihi Anlaşmanın Detayları

Çatışmaları Bitirmek İçin Büyük Diplomatik Adım

Bugün, 13 Haziran 2026, Tahran ve Washington'dan gelen raporlar, İran ve Amerika Birleşik Devletleri'nin çatışmaları sona erdirmek için prensipte bir anlaşmaya vardığını gösteriyor. İran tarafından önerilen 14 maddelik bir plana dayanan bu anlaşma, Pakistan'ın İslamabad'daki yoğun arabuluculuğunun ardından nihai aşamaya geldi [1]. İran Dışişleri Bakanı Abbas Irakçi, tarafların kalıcı bir anlayışa hiç bu kadar yakın olmadığını belirtti [2].

İran'ın 14 Maddelik Planının Detayları

Mehr ve IRNA haber ajansları tarafından sızdırılan belgelere göre plan, acil gerilimi düşürmeyi amaçlayan temel ekonomik ve askeri maddeleri içeriyor [3]. Bu taslağın en önemli hükümleri şunlardır:

1. Savaşın Derhal Durdurulması: Lübnan dahil tüm cephelerde çatışmaların kalıcı olarak sona erdirilmesi.
2. Deniz Ablukasının Kaldırılması: Amerika Birleşik Devletleri, 30 gün içinde İran'a yönelik deniz ablukasını kaldırmayı taahhüt eder.
3. Hürmüz Boğazı'nın Yeniden Açılması: Bu hayati su yolu, İran'ın güvenlik düzenlemeleri altında 30 gün içinde yeniden açılacaktır [1].
4. Varlıkların Serbest Bırakılması: İran'ın dondurulmuş fonlarından 24 milyar dolarlık bir tutar 60 gün içinde serbest bırakılacak ve bunun yarısı nihai müzakereler başlamadan önce Tahran'ın erişimine sunulacaktır [4].
5. Yeniden İnşa Planı: İran'ın hasar gören altyapısının yeniden inşası için ABD ve müttefikleri tarafından 300 milyar dolarlık bir destek paketi sağlanması.
6. Yaptırımların Askıya Alınması: İran'ın mali kaynaklarına tam erişimini sağlamak için petrol ve petrokimya ürünlerinin satışına yönelik yaptırımların durdurulması [2].

Uluslararası Tepkiler ve Gelecekteki Zorluklar

Pakistan Başbakanı "nihai ve üzerinde anlaşmaya varılmış bir metne" ulaşıldığını duyururken, Donald Trump çelişkili açıklamalarda bulunarak İran medyasında yayınlanan bazı detayları reddetti ancak bir anlaşmanın çok yakın olduğunu doğruladı [5]. Bu anlaşmanın öne çıkan noktalarından biri, füze programı ve direniş gruplarına verilen desteğin müzakere gündeminden çıkarılmasıdır; bu konu Amerika'nın bazı bölgesel müttefiklerinin sert muhalefetiyle karşılaşmıştır [1].

Denetim ve Uygulama Garantileri

Bu mutabakat zaptının, uluslararası yasal statü kazanması için BM Güvenlik Konseyi kararı şeklinde onaylanması planlanıyor [4]. Ayrıca, maddelerin titizlikle uygulanmasını sağlamak için, özellikle ABD kuvvetlerinin İran sınırları çevresinden çekilmesi ve Basra Körfezi'ndeki seyir protokollerine uyulması konusunda ortak bir denetim mekanizması oluşturulacaktır [2]. Son saatlerde CENTCOM tarafından Hürmüz Boğazı'nda İHA'ların engellendiğine dair raporlara rağmen, diplomatlar bu olayların sözleşmenin imzalanma sürecini engellemeyeceğine inanıyor [5].