İran Büyük Reform Yolunda; 2026'da Türkiye Ekonomi Modeli Uygulanıyor

Tahran'ın Stratejik Yönelimi: Ankara Modeli

2026 yılının ilk yarısı sona ererken, "Ekonomim" gazetesi dahil olmak üzere saygın ekonomi kaynaklarından gelen raporlar, üst düzey İranlı ekonomi yetkililerinin Türkiye'nin ihracat odaklı kalkınma modelini ciddiyetle yerelleştirdiğini gösteriyor [1]. Uzmanlarla aylarca süren istişarelerin ardından alınan bu karar, ülkenin ticaret ve döviz yönetiminde bir paradigma değişimini temsil ediyor. İran, Türkiye'nin yabancı yatırım çekme ve imalat sanayini geliştirme konusundaki başarılarını örnek alarak petrol gelirlerine olan bağımlılığını en aza indirmeyi hedefliyor.

Yeni Döviz ve İhracat Sisteminin Detayları

Bu yeni sistemin temelini, döviz kurunun tek tipleştirilmesi ve ihracatçılar için doğrudan teşviklerin oluşturulması teşkil ediyor. Haziran 2026'da yayınlanan raporlara göre, İran Merkez Bankası, Türkiye'nin "Yeni Ekonomi Modeli"ne benzer şekilde, faiz oranlarını ve para politikalarını üretim ve ihracatın hizmetine sunan bir mekanizma tasarlıyor [2]. Plan, gümrüklerdeki bürokrasinin azaltılmasını ve Türkiye'nin başarılı organize sanayi bölgeleri deneyiminden doğrudan modellenen, komşu ülkelerle ortak serbest ticaret bölgelerinin kurulmasını içeriyor.

Özel Sektörün Rolü ve Ortak Girişimler

Bu dönüşümün temel direklerinden biri, uluslararası etkileşimlerde özel sektörün rolünün artırılmasıdır. Son haftalarda, teknoloji transferi ve tedarik zinciri yönetimi için gerekli altyapıyı sağlamak amacıyla Tahran ve Ankara ticaret odaları arasında çok sayıda toplantı gerçekleştirildi [3]. Uzmanlar, bankacılık sistemindeki yapısal reformların eş zamanlı olarak ilerlemesi şartıyla, bu modelin uygulanmasının orta vadede enflasyonu kontrol altına alabileceğine ve sermaye piyasasına istikrar getirebileceğine inanıyor.

2026'da Zorluklar ve Beklentiler

İyimserliğe rağmen eleştirmenler, yaptırım baskıları da dahil olmak üzere İran ve Türkiye'nin ekonomi politikalarındaki yapısal farklılıkların bu modelin uygulanmasını zorlaştırabileceğini savunuyor. Bununla birlikte, mevcut İran hükümeti, kültürel ve coğrafi benzerlikler nedeniyle Türkiye modelinin mevcut tıkanıklığı aşmak için en iyi seçenek olduğunu vurguluyor [1]. 2026 yılının üçüncü çeyreğinin sonuna kadar, bu sistem değişikliğinin ilk operasyonel sonuçlarının ülkenin ihracat istatistiklerine yansıması bekleniyor.