ایران شرایط بازگشایی تنگه هرمز را اعلام کرد: پایان مداخلات آمریکا

انسداد تنگه هرمز و شرط اصلی تهران نیروی دریایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در تاریخ ۱۲ ژوئیه ۲۰۲۶ (۲۱ تیر ۱۴۰۵) رسماً اعلام کرد که تنگه هرمز، یکی از حیاتی‌ترین آبراه‌های انرژی جهان، تا اطلاع ثانوی بسته خواهد بود. طبق بیانیه صادر شده، دلیل این اقدام «مداخلات غیرقانونی بیگانگان» و تعیین مسیرهای عبور خودسرانه توسط نیروهای فرامنطقه‌ای عنوان شده است. ایران شرط اصلی بازگشایی این مسیر را پایان کامل حضور و مداخلات نظامی ایالات متحده در منطقه خلیج فارس اعلام کرده است [1][4].

این تصمیم پس از آن اتخاذ شد که چندین کشتی تجاری با تحریک نیروهای خارجی، از مسیرهای مصوب ایران منحرف شده و به هشدارهای امنیتی بی‌توجهی کردند. مقامات نظامی ایران تأکید کرده‌اند که امنیت این آبراه تنها از طریق همکاری کشورهای منطقه تأمین می‌شود و هرگونه حضور خارجی عامل ناامنی است [2].

حادثه کشتی جی‌اف‌اس گلکسی و واکنش نظامی آمریکا جرقه اصلی انسداد کامل زمانی زده شد که یک کشتی کانتینربر با پرچم قبرس به نام «جی‌اف‌اس گلکسی» (GFS Galaxy) در حال عبور از مسیرهای غیرمجاز، هدف شلیک اخطار نیروهای ایرانی قرار گرفت. به گزارش منابع خبری، این کشتی پس از خاموش کردن سامانه‌های ردیابی خود و نادیده گرفتن دستورات «اداره سوء راهبری خلیج فارس»، دچار آتش‌سوزی در موتورخانه شد [2][5].

در واکنش به این حادثه، ستاد فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام) مدعی شد که تنگه هرمز همچنان یک آبراه بین‌المللی است و نیروهای آمریکایی برای تضمین آزادی کشتیرانی در منطقه حضور دارند. گزارش‌ها حاکی از آن است که جنگنده‌های آمریکایی در پاسخ به این اقدام ایران، بیش از ۱۴۰ هدف نظامی را در خاک ایران مورد حمله قرار داده‌اند تا توانایی تهران در مسدودسازی تنگه را کاهش دهند [4][5].

طرح چهارگانه مجلس برای مدیریت تنگه هرمز علاوه بر اقدامات میدانی، پارلمان ایران (مجلس) نیز در حال نهایی کردن طرحی جامع برای مدیریت قانونی تنگه هرمز است. این طرح که شامل چهار شرط سختگیرانه برای تردد کشتی‌هاست، عبارتند از: ۱. ممنوعیت کامل: عبور هرگونه شناور یا محموله مرتبط با اسرائیل به طور مطلق ممنوع است. ۲. مجوز برای کشورهای متخاصم: کشتی‌های متعلق به کشورهای «دشمن» تنها با اجازه مستقیم شورای عالی امنیت ملی مجاز به عبور خواهند بود. ۳. پرداخت غرامت: کشورهایی که به ایران خسارت وارد کرده‌اند، تا زمان تسویه کامل بدهی‌ها و غرامت‌ها حق استفاده از تنگه را ندارند. ۴. مالیات به ریال: تمامی کشتی‌های عبوری موظف به پرداخت عوارض و مالیات به واحد پول ملی ایران (ریال) هستند [3][6].

پیامدهای جهانی و بحران انرژی انسداد تنگه هرمز که محل عبور یک‌پنجم نفت و گاز طبیعی جهان است، بازارهای جهانی انرژی را با شوک جدی مواجه کرده است. با وجود ادعای سنتکام مبنی بر باز بودن مسیرهای جنوبی از سمت عمان، شرکت‌های کشتیرانی به دلیل ریسک بالای برخورد نظامی، فعالیت‌های خود را در این منطقه به حالت تعلیق درآورده‌اند [4][7]. تحلیلگران معتقدند ادامه این وضعیت می‌تواند قیمت نفت را به رکوردهای بی‌سابقه‌ای برساند، مگر آنکه توافقی دیپلماتیک برای کاهش تنش‌ها حاصل شود.