شلیک موشک کروز ایران به ناو آمریکایی در اقیانوس هند؛ اوج‌گیری تنش‌ها

تقابل مستقیم در شمال اقیانوس هند در ساعات پایانی ۱۷ ژوئیه و بامداد ۱۸ ژوئیه ۲۰۲۶، منطقه شمال اقیانوس هند شاهد یکی از جدی‌ترین رویارویی‌های نظامی مستقیم میان ایران و ایالات متحده بود. بر اساس بیانیه رسمی روابط عمومی ارتش جمهوری اسلامی ایران، در جریان مرحله سیزدهم از «عملیات صاعقه»، سامانه موشکی ساحل به دریای نیروی دریایی ارتش موفق شد یک شناور جنگی متخاصم آمریکایی را شناسایی و هدف قرار دهد [1]. این عملیات که به یادبود خدمه ناوشکن دنا نام‌گذاری شده بود، در شرایطی انجام شد که تنش‌ها در منطقه به بالاترین سطح خود در دهه‌های اخیر رسیده است.

گزارش‌های رسانه‌ای از جمله «جانلی گاسته» حاکی از آن است که پس از شلیک موشک کروز، ناو آمریکایی برای جلوگیری از آسیب بیشتر مجبور به تغییر مسیر و خروج از محدوده برد موشکی نیروهای ایرانی شده است [2]. رسانه‌های دولتی ایران تصاویری از لحظه شلیک این موشک را منتشر کرده و مدعی شدند که این اقدام باعث ایجاد «ترس و وحشت» در میان نیروهای آمریکایی شده است [3].

ریشه‌های بحران؛ هفت شب حملات سنتکام این حمله موشکی ایران در پاسخ به موج جدید حملات هوایی ایالات متحده صورت گرفت. فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام) تحت فرمان دولت ترامپ، برای هفتمین شب متوالی حملات گسترده‌ای را علیه زیرساخت‌های نظامی و لجستیکی ایران انجام داد [3]. این حملات شامل هدف قرار دادن مواضع دفاع هوایی، تأسیسات لجستیکی و توانمندی‌های دریایی در جزیره قشم و نزدیکی بندرعباس بوده است [5].

گزارش‌ها نشان می‌دهد که ایالات متحده در این عملیات از جنگنده‌ها، پهپادها و موشک‌های هدایت‌شونده دقیق برای تضعیف توان نظامی ایران استفاده کرده است. در مقابل، ایران نیز هشدار داده است که در صورت ادامه حملات، وارد فاز «عملیات تهاجمی تمام‌عیار» خواهد شد و هیچ مرز سیاسی را در حملات خود به رسمیت نخواهد شناخت [5].

گسترش درگیری‌ها به متحدان منطقه‌ای همزمان با درگیری در اقیانوس هند، گزارش‌های متعددی از حملات تلافی‌جویانه ایران به پایگاه‌های آمریکا در کشورهای همسایه منتشر شده است. سپاه پاسداران انقلاب اسلامی اعلام کرد که پایگاه هوایی «العدید» در قطر و مرکز هوش مصنوعی آمریکا در بحرین را با موشک‌های بالستیک و پهپاد هدف قرار داده است [4]. همچنین گزارش‌هایی از وقوع انفجار در شهرهای جاسک، اهواز و یزد در پی حملات موشکی آمریکا مخابره شده که منجر به قطع آب و برق در برخی مناطق روستایی شده است [3].

پیامدهای اقتصادی و امنیت انرژی این رویارویی نظامی بلافاصله بر بازارهای جهانی تأثیر گذاشت. قیمت نفت خام برنت با ۳ درصد افزایش روبرو شد و نگرانی‌ها درباره امنیت تردد در تنگه هرمز، که مسیر عبور یک‌پنجم نفت جهان است، به شدت افزایش یافته است [4]. ایران تهدید کرده است که تا زمان توقف «تجاوزات آمریکا»، اجازه صادرات حتی یک قطره نفت یا گاز را از منطقه نخواهد داد. در همین حال، ایالات متحده با برقراری محاصره دریایی، تلاش می‌کند از تردد شناورهای ایرانی جلوگیری کند که این موضوع احتمال برخورد مستقیم دریایی را بیش از پیش تقویت کرده است [3].