الهام‌بخشی مدل ترکیه برای ایران؛ فراخوان برای اصلاحات و توازن جهانی

مدل ترکیه؛ راهکاری برای توازن قدرت در تهران در تاریخ ۲۵ ژوئن ۲۰۲۶، رسانه‌های منطقه گزارش دادند که غلامحسین کرباسچی، سیاستمدار اصلاح‌طلب و شهردار پیشین تهران، در گفتگو با خبرگزاری آناتولی بر ضرورت بازنگری در سیاست‌های کلان ایران تأکید کرده است. او با اشاره به اینکه ترکیه و پاکستان توانسته‌اند ضمن حفظ استقلال سیاسی و فرهنگی خود، روابط متوازنی با قدرت‌های جهانی برقرار کنند، این رویکرد را مدلی ایده‌آل برای ایران توصیف کرد [1]. کرباسچی معتقد است که در دنیای امروز، هیچ کشوری نمی‌تواند در انزوای کامل به توسعه پایدار دست یابد و ایران باید از تجربه همسایه غربی خود در جذب سرمایه و تعامل سازنده بهره ببرد.

عبور از تقابل سنتی به سمت تعامل سازنده تحلیل‌گران بر این باورند که ریشه‌های ضدیت با غرب در ایران که از انقلاب ۱۹۷۹ شکل گرفته، اکنون با واقعیت‌های اقتصادی قرن بیست و یکم در تضاد است. کرباسچی در سخنان خود تأکید کرد که اگرچه استقلال ملی یک اصل غیرقابل مذاکره است، اما نباید به قیمت آسیب به معیشت مردم و منافع ملی تمام شود [1]. او خاطرنشان کرد که ترکیه با وجود عضویت در ناتو و روابط گسترده با غرب، توانسته است هویت ملی و اسلامی خود را حفظ کرده و به یکی از قطب‌های اقتصادی منطقه تبدیل شود. این فراخوان برای «ترکیه‌ای شدن»، نشان‌دهنده تغییر ذائقه در بخشی از بدنه سیاسی ایران برای عبور از بن‌بست‌های فعلی است.

دیپلماسی منطقه‌ای و همکاری‌های دوجانبه این اظهارات در حالی مطرح می‌شود که روابط تهران و آنکارا در روزهای اخیر شاهد تحرکات مثبتی بوده است. مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور ایران، در تماس تلفنی اخیر خود با رجب طیب اردوغان، بر لزوم تقویت همکاری‌های اقتصادی و رسیدن به سقف تجاری ۳۰ میلیارد دلاری تأکید کرد [2]. همچنین، نقش میانجی‌گرانه ترکیه در مذاکرات اخیر ایران و آمریکا در سوئیس، جایگاه این کشور را به عنوان یک الگوی موفق در دیپلماسی برای مقامات ایرانی برجسته کرده است [3].

ضرورت اصلاحات ساختاری در جهان اسلام همزمان با این بحث‌ها در داخل ایران، نعمان کورتولموش، رئیس مجلس ترکیه، در اجلاس باکو خواستار اصلاحات همه‌جانبه (از الف تا ی) در کشورهای اسلامی شد. او تأکید کرد که اصلاحات به معنای دست کشیدن از ارزش‌های اسلامی نیست، بلکه به معنای انطباق با واقعیت‌های معاصر برای بهره‌مندی از پتانسیل‌های اقتصادی است [3]. این هم‌زمانی میان فراخوان‌های داخلی در ایران و پیشنهادات اصلاحی از سوی آنکارا، می‌تواند نقطه عطفی در روابط استراتژیک دو کشور و تغییر مسیر سیاست‌های توسعه‌ای در منطقه باشد.