بحران ایران و فیفا در جام جهانی ۲۰۲۶؛ از جنجال ویزا تا شکایت میلیاردی

ریشه‌های بحران؛ تبعیض در صدور ویزا و اسکان تیم ملی بحران کنونی میان ایران و فیفا هفته‌ها پیش از سوت آغاز مسابقات جام جهانی ۲۰۲۶ در آمریکای شمالی کلید خورد. طبق گزارش اختصاصی سی‌ان‌ان ترک، دولت ایالات متحده از صدور ویزا برای حدود ۱۵ نفر از اعضای کادر فنی، پزشکی و اداری تیم ملی ایران خودداری کرد [۱]. این اقدام که از سوی تهران به عنوان «استفاده ابزاری از ورزش برای فشار سیاسی» توصیف شد، فدراسیون فوتبال ایران (FFIRI) را واداشت تا رسماً از فیفا بخواهد به عنوان نهاد ناظر مداخله کند.

به دلیل این محدودیت‌ها، تیم ملی ایران برخلاف سایر تیم‌ها نتوانست کمپ تمرینی خود را در آریزونا برپا کند و مجبور شد در شهر تیخوانا در مکزیک مستقر شود. بازیکنان ایران ناچار بودند تنها یک روز پیش از مسابقات به خاک آمریکا پرواز کرده و بلافاصله پس از پایان بازی، تحت تدابیر امنیتی شدید کشور را ترک کنند. این جابه‌جایی‌های مداوم، زمان ریکاوری بازیکنان را به شدت کاهش داد و اعتراض شدید امیر قلعه‌نویی، سرمربی تیم را برانگیخت [۳].

جنجال داوری در بازی با مصر و خروج تلخ از مسابقات اوج این تنش‌ها در تاریخ ۲۶ ژوئن ۲۰۲۶ و در جریان دیدار سرنوشت‌ساز ایران و مصر رخ داد. در حالی که بازی با نتیجه ۱-۱ دنبال می‌شد، شجاع خلیل‌زاده در دقایق پایانی موفق به گلزنی شد، اما این گل پس از بازبینی توسط کمک‌داور ویدئویی (VAR) به دلیل آفساید مردود اعلام شد. این تصمیم که از سوی بسیاری از کارشناسان بین‌المللی «سخت‌گیرانه و مشکوک» توصیف شد، منجر به تساوی و در نهایت حذف ایران از مسابقات شد [۲].

فدراسیون فوتبال ایران در بیانیه‌ای رسمی اعلام کرد که این تصمیمات داوری نه یک اشتباه سهوی، بلکه بخشی از یک «استاندارد دوگانه و رفتار تبعیض‌آمیز» علیه تیم ملی بوده است. این موضوع باعث شد تا فضای جام جهانی برای هواداران ایرانی به یک تجربه تلخ و ناعادلانه تبدیل شود.

شکایت یک میلیارد دلاری علیه جیانی اینفانتینو در جدیدترین تحول که در تاریخ ۳۰ ژوئن ۲۰۲۶ به ثبت رسید، لطف‌الله کاوه افراسیابی، دانشمند علوم سیاسی، شکایتی یک میلیارد دلاری را در دادگاه فدرال بوستون علیه فیفا و شخص جیانی اینفانتینو تنظیم کرد. این شکایت که به نمایندگی از میلیون‌ها ایرانی مطرح شده، مدعی است که فیفا با نادیده گرفتن اصول «بازی جوانمردانه» و اجازه دادن به دخالت‌های سیاسی در میزبانی، باعث وارد شدن آسیب‌های روحی شدید به جامعه ایران شده است [۲].

شاکی پرونده معتقد است که فیفا در اجرای قوانین خود برای تضمین شرایط برابر برای همه تیم‌ها شکست خورده و با پذیرش محدودیت‌های سفر و ویزا، عملاً استقلال ورزشی خود را زیر پا گذاشته است. در حال حاضر، دنیای فوتبال منتظر واکنش رسمی فیفا به این پرونده حقوقی سنگین است که می‌تواند آینده میزبانی مسابقات بزرگ در کشورهای دارای تنش سیاسی را تحت تأثیر قرار دهد [۳].