واکنش تند ایران به آلمان؛ تنش دیپلماتیک بر سر امنیت تنگه هرمز

حمله لفظی سخنگوی وزارت خارجه به برلین

اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، در واکنش به اظهارات اخیر یوهان وادفول، وزیر امور خارجه آلمان، این سخنان را «شرم‌آور» و «تحریف زشت واقعیت» توصیف کرد [1]. بقایی در پیامی که در شبکه اجتماعی ایکس منتشر شد، لفاظی‌های وزیر خارجه آلمان را به شخصیت «مفیستوفلس» در نمایشنامه فاوست گوته تشبیه کرد که نماد فریبکاری و وارونه‌نمایی است [4][6]. وی تأکید کرد که آلمان به جای متهم کردن دیگران، باید پاسخگوی همدستی خود در تجاوزات نظامی و جنایات جنگی علیه مردم ایران باشد و غرامت اقدامات غیرقانونی خود را بپردازد [1][5].

مناقشه بر سر مین‌روبی و هزینه‌های امنیت

این تنش پس از آن بالا گرفت که یوهان وادفول در مصاحبه‌ای با روزنامه «هندلزبلات»، مدعی شد که ایران به طور غیرقانونی اقدام به مین‌گذاری در تنگه هرمز کرده است [2]. وزیر خارجه آلمان پیشنهاد داد که یک عملیات بین‌المللی برای پاکسازی این آبراهه استراتژیک تشکیل شود و تأکید کرد که هزینه‌های این عملیات باید توسط تهران تأمین شود [7]. او اظهار داشت که آلمان آماده مشارکت در این مأموریت است، مشروط بر اینکه چارچوب حقوقی و سیاسی روشنی برای آن تعریف شود [2]. این اظهارات از سوی تهران به عنوان تلاشی برای فرار از مسئولیت‌های بین‌المللی و مداخله در امور منطقه تعبیر شده است.

تنگه هرمز؛ اهرم فشار در مذاکرات صلح ۲۰۲۶

وضعیت فعلی تنگه هرمز ریشه در تحولات پس از «جنگ رمضان» دارد که در نهم اسفندماه سال گذشته آغاز شد [2]. در حالی که مذاکرات صلح در دوحه و سوئیس برای دستیابی به یک توافق پایدار میان ایران و ایالات متحده در جریان است، مسئله حق عبور و مرور در این آبراهه به یکی از نقاط اصلی اختلاف تبدیل شده است [3][4]. ایران اخیراً اعلام کرده است که به دلیل هزینه‌های بالای تأمین امنیت، امداد و نجات و حفاظت زیست‌محیطی، قصد دارد از کشتی‌های عبوری عوارض دریافت کند [2]. کشورهای غربی از جمله آلمان، با این طرح مخالفت کرده و خواستار بازگشت به وضعیت پیش از جنگ و عبور رایگان کشتی‌ها هستند [2][3].

مبانی حقوقی و اتهامات متقابل

کارشناسان حقوقی در تهران معتقدند اقدامات ایران در تنگه هرمز با استناد به کنوانسیون‌های ۱۹۵۸ ژنو و ۱۹۸۲ حقوق دریاها موجه است [2]. آن‌ها استدلال می‌کنند که دولت ساحلی در شرایط تهدید امنیت ملی، حق اعمال محدودیت‌های موقت را دارد و آزادی کشتیرانی یک حق مطلق و بی‌قید و شرط نیست [2]. در مقابل، برلین و متحدانش مدعی هستند که ایران با محدود کردن مسیرهای عبوری و تهدید به واکنش نظامی علیه کشتی‌های متخلف، امنیت انرژی جهانی را به خطر انداخته است [4][7]. این تقابل دیپلماتیک در حالی رخ می‌دهد که هر دو طرف بر مواضع خود پافشاری کرده و فضای مذاکرات صلح را تحت تأثیر قرار داده‌اند [3].