شکست «بازی هرمز» ایران؛ عقب‌نشینی عمان و آماده‌باش جنگنده‌های F-35

پایان رویای «عوارض عبور» در تنگه هرمز

در روزهای اخیر، گزارش‌هایی مبنی بر طرح مشترک ایران و عمان برای ایجاد یک سیستم مدیریت جدید در تنگه هرمز منتشر شده بود که شامل وضع «هزینه‌های خدمات دریایی» یا عوارض عبور از کشتی‌های تجاری می‌شد. با این حال، این طرح که به «بازی جدید هرمز» معروف شده بود، با واکنش تند بین‌المللی مواجه شد و در نهایت شکست خورد [۱]. واشینگتن بلافاصله اعلام کرد که تنگه هرمز یک آبراه بین‌المللی است و هیچ کشوری حق دریافت هزینه برای عبور آزادانه از آن را ندارد. مارکو روبیو، وزیر امور خارجه ایالات متحده، در جریان سفر خود به منطقه هشدار داد که پذیرش چنین طرحی به معنای «هرج‌ومرج مطلق» در تجارت جهانی انرژی خواهد بود [۳].

عقب‌نشینی مسقط تحت فشار واشینگتن

عمان که همواره نقش میانجی را در منطقه ایفا کرده است، پس از دریافت هشدارهای صریح از سوی ایالات متحده، از موضع خود عقب‌نشینی کرد. بدر البوسعیدی، وزیر امور خارجه عمان، در دیداری با مقامات آمریکایی تصریح کرد که برنامه‌های این کشور برای امنیت تنگه هرمز شامل هیچ‌گونه وضع عوارض ترانزیتی نمی‌شود [۳]. این اظهارات در حالی بیان شد که پیش از این، تهران و مسقط از بررسی هزینه‌های خدمات در این آبراه خبر داده بودند. تحلیلگران معتقدند فشار دیپلماتیک واشینگتن و تهدید به بازگشت تحریم‌های فلج‌کننده، عمان را مجبور کرده است تا از طرح پیشنهادی ایران فاصله بگیرد [۱].

حمله به کشتی «Ever Lovely» و تعلیق تخلیه دریایی

همزمان با این تنش‌های دیپلماتیک، وضعیت میدانی در تنگه هرمز به شدت ناپایدار شده است. سازمان بین‌المللی دریانوردی (IMO) روز پنجشنبه عملیات تخلیه صدها کشتی گرفتار شده در منطقه را پس از حمله به کشتی «Ever Lovely» با پرچم سنگاپور به حالت تعلیق درآورد [۴]. گزارش‌ها حاکی از آن است که این کشتی توسط یک پرتابه یا پهپاد در نزدیکی سواحل عمان هدف قرار گرفته است. سپاه پاسداران انقلاب اسلامی نیز با رد مسیرهای پیشنهادی سازمان ملل، اعلام کرده است که عبور ایمن تنها از مسیرهای تعیین‌شده توسط ایران امکان‌پذیر خواهد بود [۲].

آرایش جنگی F-35ها؛ پیام روشن به تهران

در پاسخ به این تحرکات، فرماندهی مرکزی ایالات متحده (CENTCOM) سطح آمادگی رزمی خود را افزایش داده است. جنگنده‌های رادارگریز F-35 که پیش از این به منطقه اعزام شده بودند، اکنون در حالت آماده‌باش کامل قرار دارند [۵]. دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، هشدار داده است که اگر ایران به توافقات مربوط به آزادی دریانوردی پایبند نباشد، ایالات متحده ممکن است گزینه‌های نظامی از جمله بمباران مواضع حساس را مجدداً روی میز قرار دهد [۴]. حضور این جنگنده‌ها و پروازهای شناسایی مداوم بر فراز خلیج فارس، نشان‌دهنده عزم واشینگتن برای جلوگیری از هرگونه تغییر در وضعیت حقوقی تنگه هرمز است.