Tartışmalı Hürmüz Anlaşması; Boğaz'da Son Sözü İran Söylüyor

Bugün, 6 Temmuz 2026, diplomatik kaynaklardan ve bölgesel medyadan alınan raporlar, İran İslam Cumhuriyeti ile Amerika Birleşik Devletleri arasında "İslamabad Mutabakat Zaptı" olarak bilinen stratejik bir anlaşma taslağının nihai aşamasına geldiğini gösteriyor. Henüz iki ülkenin üst düzey yetkilileri tarafından resmi olarak imzalanmayan bu belge, Basra Körfezi'ndeki güç dengesini tamamen değiştiren maddeler içeriyor [1]. Bu resmi olmayan metne göre İran, Hürmüz Boğazı'ndan geçen gemilerin niteliğini belirlemek ve yeni denizcilik kuralları koymak için "tek yetkili merci" olarak tanınacak [2].

İran'ın Otoritesinin Dünya Enerji Damarına Dönüşü Bu taslağın en kilit bölümlerinden biri, Hürmüz Boğazı'ndaki seyrüsefer kurallarının yeniden tanımlanmasıdır. Bu belgenin hükümlerine göre İran, kargosu tehdit edici olarak değerlendirilen veya nihai faydalanıcısı Tahran'a düşman olan herhangi bir gemiyi belirlenen rotalardan men etme hakkına sahip olacak [1]. Bu, söz konusu gemilerin artık "ticari gemi" olarak tanınmayacağı ve İran güçleri tarafından fiziksel denetime tabi tutulacağı anlamına geliyor. Ayrıca İran; hareket rotalarını, seyrüsefer hizmet ücretlerini ve güvenlik düzenlemelerini belirlemekten sorumlu olacak [2].

Milyarlarca Dolarlık Dondurulmuş Varlığın Serbest Bırakılması Bu stratejik tavizler karşılığında Amerika Birleşik Devletleri, İran'ın dondurulmuş 12 milyar dolarlık varlığına 60 gün içinde tam erişim sağlamayı taahhüt etti [1]. Bazı kaynaklar, yarısının müzakerelerin resmi başlangıcından önce Tahran'a verilmesi gereken 24 milyar dolarlık bir rakamdan bile bahsediyor. Bu mali kaynakların, döviz piyasasını istikrara kavuşturmak ve temel malları ithal etmek için İran tarafından seçilen hedef bankalarda kısıtlama olmaksızın kullanılması planlanıyor [2]. ABD Başkanı Donald Trump, daha önce mesajlarında bu anlaşmayı "büyük" olarak nitelendirmiş ve bu adımın küresel enerji piyasalarına istikrarın geri dönmesini sağlayacağını iddia etmişti [4].

Denizcilik Hizmet Bedeli ve Müttefiklere Öncelik Yeni raporlar, İran'ın 60 günlük bir sürenin ardından geçen gemilerden "denizcilik hizmetleri" adı altında bir ücret almayı planladığını gösteriyor. İran'ın Çin Büyükelçisi Abdolreza Rahmani Fazli, Pekin Dünya Barış Forumu marjında yaptığı açıklamada, bu meblağların seyrüsefer güvenliği ve çevrenin korunması için harcanacağını belirtti [3]. Bu plandaki önemli nokta, Çin de dahil olmak üzere dost ve müttefik ülkeler için "özel kolaylıklar" düşünülmesidir; bu da Tahran'ın Doğu ittaklarını güçlendirmek için Hürmüz jeopolitik aracını akıllıca kullandığını göstermektedir [3].

Arabulucuların Rolü ve Gelecek Vizyonu Pakistan ve Umman'ın aktif arabuluculuğuyla hazırlanan bu anlaşma, Şubat 2026'da başlayan askeri gerilimleri sona erdirmeyi amaçlıyor [4]. Londra ve Paris seyrüsefer özgürlüğü konusunda ısrar etmeye devam etse ve çok uluslu misyonların konuşlandırılmasını önerse de, sahadaki gerçekler ve mevcut taslak, Vaşington'un topyekün bir savaşı önlemek için İran'ın boğaz yönetimindeki kilit rolünü kabul ettiğini gösteriyor [2]. Ancak İranlı yetkililer, ABD'nin taahhütlerinin "somut doğrulaması" gerçekleşene kadar hiçbir nihai adımın atılmayacağını vurguladılar [1].