İran'ın Gürcistan Azerbaycanlıları Üzerindeki Geniş Nüfuz İddiası; Kafkasya'da Alarm Zilleri

Bugün, 30 Haziran 2026, Modern.az analiz sitesi dahil olmak üzere bölge medyasından gelen yeni raporlar, İran İslam Cumhuriyeti'nin Gürcistan'daki Azerbaycanlı nüfus üzerindeki nüfuzunda benzeri görülmemiş bir artış olduğunu bildiriyor. Bu raporlar, Tahran'ın dini, eğitimsel ve ekonomik araçları kullanarak Gürcistan'ın stratejik bölgelerinde, özellikle de «Kvemo Kartli» bölgesinde sadık bir sosyal taban oluşturduğunu gösteriyor [1].

Modern.az Raporu ve İran Nüfuzunun Boyutları Modern.az'da yayınlanan rapora göre, Dini Kurumlarla İş Birliği Devlet Komitesi eski başkanı Rafiq Aliyev, İran'ın Gürcistan'daki Azerbaycanlı Müslümanlar üzerindeki nüfuzunun büyük ölçüde güçlendiği konusunda uyarıda bulundu. Aliyev, İran'dan gelen dini temsilcilerin sürekli olarak Gürcistan'a seyahat ettiğini, yakın ilişkiler kurarak ve mali yardım sağlayarak nüfuzlarını genişlettiklerini belirtti [1]. Bu faaliyetler öyle bir noktaya ulaştı ki, Marneuli şehrinde düzenlenen Tasua ve Aşure gibi son dini törenlerde, İranlı üst düzey liderlerin resimleri ve İslam Cumhuriyeti'nin siyasi sembolleri Gürcistan vatandaşları tarafından yaygın bir şekilde taşındı [1][4].

Tahran Destekli Eğitim ve Din Kurumlarının Rolü Hudson Enstitüsü dahil uluslararası kuruluşların araştırmaları, İran'ın (ABD yaptırımları altında olan) El-Mustafa Uluslararası Üniversitesi'nin şubeleri de dahil olmak üzere bir dini okullar ve eğitim kurumları ağı aracılığıyla Gürcistan'da kendi ideolojisini yaydığını gösteriyor [3]. Bu kurumlar, dini eğitimin ötesinde Batı karşıtı anlatıları teşvik etmek ve İran nüfuz ağları için eleman toplamakla suçlanıyor [2][5]. Raporlar, Gürcistan'daki bazı Azeri gençlerin dini eğitim için Kum'a gönderildiğini ve geri döndüklerinde yerel camilerde Tahran'a sadık tebliğciler olarak görev yaptıklarını belirtiyor [3].

Tiflis'teki Güvenlik Tepkileri ve Bakü'nün Endişeleri Bu hareketlilikteki artış, Gürcistan Devlet Güvenlik Servisi'nin (SSG) İran bağlantılı kurumların faaliyetleri hakkında kapsamlı soruşturmalar başlatmasına neden oldu [2]. Bu konu Gürcistan Parlamentosu'na da yansıdı ve bazı milletvekilleri azınlıkların yaşadığı bölgelerdeki yabancı mali kaynakların daha sıkı denetlenmesini talep etti [1][5]. Öte yandan, Azerbaycan Cumhuriyeti hükümeti de bu gelişmeleri endişeyle takip ediyor. Azerbaycan'ın Tiflis Büyükelçiliği'nin iftar töreninin İran nüfuzu altındaki bazı yerel din adamları tarafından boykot edilmesi, Gürcistan Azerbaycanlı toplumu içinde yaratılan uçurumun derinliğini gösteriyor [1].

Güney Kafkasya'da Değişen Güç Dengesi Uzmanlar, İran'ın Gürcistan'daki nüfuzunun, Güney Kafkasya'daki Batı nüfuzuna karşı koymaya yönelik daha büyük bir stratejinin parçası olduğuna inanıyor. Gürcistan'ın dış politikasındaki son değişiklikler ve mevcut hükümetin Batı dışı eksenlere olan göreceli yakınlığı göz önüne alındığında, Tahran "yumuşak gücünü" genişletmek için uygun bir fırsat buldu [4]. Bu durum sadece Gürcistan'ın iç güvenliğini zorlamakla kalmıyor, aynı zamanda Gürcistan'ın Azerbaycan enerjisinin Avrupa'ya ana transit güzergahı olması nedeniyle Bakü ve Tiflis arasındaki stratejik ilişkileri de olumsuz etkileyebilir [3][4].