اختلال در پروازهای استانبول؛ بازگشت هواپیماها در پی جنگ ایران و اسرائیل

امروز، ۶ ژوئیه ۲۰۲۶، بحران در خاورمیانه بار دیگر سایه سنگین خود را بر صنعت هوانوردی غیرنظامی افکنده است. در پی تبادل حملات موشکی و پهپادی میان ایران و اسرائیل، حریم هوایی بخش‌های بزرگی از منطقه مسدود شده و ترافیک هوایی در قطب‌های مهمی چون استانبول با اختلالات گسترده‌ای مواجه شده است [۱].

بازگشت اضطراری پروازها به فرودگاه‌های استانبول گزارش‌های میدانی نشان می‌دهد که چندین پرواز متعلق به شرکت‌های هواپیمایی «ای‌جت» (AJet) و «پگاسوس» (Pegasus) که از فرودگاه‌های استانبول به مقصد شهرهای خاورمیانه برخاسته بودند، در میانه راه دستور بازگشت دریافت کرده‌اند. برای نمونه، پرواز استانبول به اربیل و استانبول به بیروت به دلیل عدم امنیت در مسیر پروازی، به ترتیب به فرودگاه‌های صبیحه گوکچن و چوکورووا بازگردانده شدند [۱]. این تصمیمات پس از آن اتخاذ شد که هشدارهای امنیتی درباره احتمال فعال شدن سامانه‌های پدافند هوایی در مسیرهای سنتی پروازی صادر گردید [۳].

انسداد حریم هوایی و هشدارهای بین‌المللی آژانس ایمنی هوانوردی اتحادیه اروپا (EASA) با صدور بیانیه‌ای فوری، حریم هوایی ایران، عراق و اسرائیل را مناطق پرخطر اعلام کرده است. بسیاری از خطوط هوایی بین‌المللی اکنون مجبورند مسیرهای طولانی‌تری را از طریق حریم هوایی مصر یا عربستان سعودی انتخاب کنند که این امر منجر به افزایش زمان پرواز و هزینه‌های سوخت شده است [۴]. شرکت‌های هواپیمایی بزرگی مانند ترکیش ایرلاینز (THY) نیز اعلام کرده‌اند که تمامی پروازهای خود به مقاصد اردن، عراق و لبنان را تا اطلاع ثانوی به حالت تعلیق درآورده‌اند [۲].

وضعیت خطوط هوایی جهانی و لغو گسترده پروازها نه تنها شرکت‌های منطقه‌ای، بلکه غول‌های هوانوردی جهان نیز واکنش نشان داده‌اند. شرکت‌های هواپیمایی دلتا (Delta) و امریکن ایرلاینز (American Airlines) تعلیق پروازهای خود به تل‌آویو و دوحه را تا پایان سال ۲۰۲۶ تمدید کرده‌اند [۵]. در همین حال، لوفت‌هانزا و ایرفرانس نیز پروازهای خود به دبی و بیروت را به دلیل عدم اطمینان از وضعیت امنیتی در تنگه هرمز و مناطق مجاور لغو کرده‌اند [۳].

پیامدهای اقتصادی برای فرودگاه‌های ترکیه کارشناسان هوانوردی هشدار می‌دهند که تداوم این وضعیت می‌تواند خسارات مالی سنگینی به فرودگاه بین‌المللی استانبول وارد کند. برآوردها نشان می‌دهد که تنها در چهار روز گذشته، بیش از ۴۰۰ پرواز در این فرودگاه لغو شده که منجر به از دست رفتن درآمدهای هنگفت از محل خدمات مسافری و سوخت‌رسانی شده است [۴]. مسافران سرگردان در فرودگاه‌ها با چالش‌های بزرگی برای بازگشت به خانه‌های خود یا یافتن مسیرهای جایگزین روبرو هستند و شرکت‌های هواپیمایی از مسافران خواسته‌اند پیش از حرکت به سمت فرودگاه، آخرین وضعیت پرواز خود را از وب‌سایت‌های رسمی چک کنند [۱].