Hamaney'in Cenazesinde Sert Kur'an Mesajları: İran'dan Türkiye'ye Görülmemiş Eleştiri

Tahran Musallası'nda Kur'an Diplomasisi Bidati Şubat 2026'da Amerika Birleşik Devletleri ve İsrail hava saldırıları sonucu hayatını kaybeden İslam Cumhuriyeti'nin eski lideri Ayatullah Ali Hamaney'in cenaze töreni, bugün 4 Temmuz'da Tahran'da geniş diplomatik tartışmalarla başladı [5]. Görülmemiş bir adımla, İran devlet medyası ve İmam Humeyni Musallası'ndaki tören organizatörleri, katılan her yabancı heyet için Kur'an-ı Kerim'den özel bir ayet okudu; bu durum Tahran'ın bu ülkelere yönelik siyasi beyanı olarak yorumlandı [1].

30'dan fazla ülkeden temsilcilerin katıldığı tören, sadece dini yönlere odaklanmak yerine, ülkelerin İran'ın son savaşına yönelik tutumlarını eleştiren bir araca dönüştü. Tahran aylar süren askeri çatışmanın ardından otoritesini göstermeye çalışırken, bu ayetlerin seçimi bölgedeki diplomatik uçurumların derinliğini gösteriyor [4].

Nisa Suresi 95. Ayet; Türkiye'nin "Tarafsızlığına" Sert Atıf Törenin en tartışmalı bölümlerinden biri, Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz başkanlığındaki üst düzey Türk heyetinin huzurunda Nisa Suresi 95. ayetinin okunmasıydı [3]. Ayette şöyle denilmektedir: "Müminlerden -özür sahibi olanlar dışında- oturanlarla, mallarıyla ve canlarıyla Allah yolunda cihad edenler bir olmaz" [1].

Siyasi analistler, bu ayetin seçilmesinin Ankara'nın son savaş sırasındaki politikalarına yönelik doğrudan ve iğneleyici bir eleştiri olduğuna inanıyor. İran, güçlü bir komşu olarak Türkiye'den Tahran'a daha aktif askeri veya siyasi destek vermesini bekliyordu ancak Ankara arabulucu rolünü oynamayı tercih ederek gerilimlere doğrudan girmekten kaçındı [2]. Bu ayetteki "Ka'idun" (oturanlar) ifadesi, Türkiye'nin Amerikan ve İsrail saldırıları karşısındaki savunmacı ve pasif yaklaşımına bir gönderme olarak kabul edildi [3].

Suudi Arabistan ve Bedir Savaşı'nın Hatırlatılması Türkiye'nin yanı sıra Suudi Arabistan heyeti de sert bir mesajla karşılaştı. Velid El-Hureyci başkanlığındaki Suudi heyeti için Bedir Savaşı'na atıfta bulunan Âl-i İmrân Suresi 13. ayeti okundu [1]. Bu ayet iki grup arasındaki karşılaşmayı tanımlar: "Biri Allah yolunda savaşan bir topluluk, diğeri de kâfir bir topluluk" [3].

Son yıllarda Tahran ile dalgalı ilişkilere sahip olan Suudi Arabistan için bu ayetin seçilmesi, derin güvensizliğin devam ettiğini gösteriyor. Suudi Arabistan'ın zımnen "Allah yolu"nun karşısındaki cepheye yerleştirilmesi, Tahran'ın Riyad'ın Şubat ayındaki çatışmalar sırasında Batı koalisyonuyla olası iş birliklerine duyduğu öfkeyi yansıtıyor [4].

Savaş ve Krizin Gölgesinde Cenaze Bu tören, İran'ın ağır bir ekonomik kriz ve devam eden güvenlik tehditleriyle boğuştuğu bir dönemde yapılıyor. Cenaze töreninin başlangıcı için 4 Temmuz (Amerika'nın Bağımsızlık Günü) tarihinin seçilmesi, Washington'a yönelik sembolik bir mesaj olarak değerlendiriliyor [5]. Musalla'daki kalabalık Amerikan karşıtı sloganlar atarken, diplomatik eleştiri için Kur'an ayetlerinin kullanılması, Tahran'ın savaş sonrası yeni bölgesel düzende konumunu yeniden tanımlamak için her aracı kullanma niyetinde olduğunu gösterdi [2]. Cenaze töreninin önümüzdeki günlerde Kum, Necef ve Kerbela şehirlerinde devam etmesi ve nihayetinde naaşının Meşhed'de toprağa verilmesi planlanıyor [5].