پیام صریح تهران به واشینگتن و آژانس پس از مذاکرات سوئیس

ماراتن دیپلماتیک در بورگن‌اشتاک و تشکیل کارگروه‌های فنی مذاکرات فشرده میان هیئت‌های عالی‌رتبه ایران و ایالات متحده که در تفرجگاه بورگن‌اشتاک سوئیس و با میانجی‌گری قطر و پاکستان برگزار شد، روز گذشته به پایان رسید. بر اساس گزارش‌های منتشر شده در ۲۴ ژوئن ۲۰۲۶، دو طرف بر روی یک «نقشه راه ۶۰ روزه» برای دستیابی به توافق نهایی جهت پایان دادن به تنش‌های منطقه‌ای و هسته‌ای توافق کرده‌اند [۳]. کاظم غریب‌آبادی، معاون وزیر امور خارجه ایران، تایید کرد که چهار کارگروه تخصصی شامل «رفع تحریم‌ها»، «امور هسته‌ای»، «بازسازی و توسعه اقتصادی» و «نظارت و اجرا» برای پیشبرد این اهداف تشکیل شده است [۳][۴].

تناقض در روایت‌ها: چالش بازرسی‌های هسته‌ای علیرغم پیشرفت‌های گزارش شده، بلافاصله پس از پایان نشست، شکاف‌های عمیقی در روایت‌های دو طرف نمایان شد. جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، مدعی شد که ایران با بازگشت بازرسان آژانس بین‌المللی انرژی اتمی (IAEA) به کشور موافقت کرده است. دونالد ترامپ نیز در پیامی در شبکه‌های اجتماعی ادعا کرد که تهران با «بالاترین سطح بازرسی‌ها برای همیشه» موافقت کرده است [۱][۲].

در مقابل، اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، این ادعاها را به شدت رد کرد. وی تاکید کرد که هیچ پروتکل جدیدی برای بازرسی از تاسیسات هسته‌ای که در جریان درگیری‌های سال گذشته توسط آمریکا و اسرائیل هدف قرار گرفته بودند، وجود ندارد [۲]. بقایی تصریح کرد که ایران تنها به تعهدات فعلی خود در چارچوب پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای (NPT) و توافقنامه پادمان پایبند خواهد بود و هیچ ملاقاتی میان هیئت ایرانی و رافائل گروسی در سوئیس صورت نگرفته است [۲][۳].

خطوط قرمز تهران: برنامه موشکی و حاکمیت بر تنگه هرمز یکی دیگر از محورهای مهم پیام ایران، تاکید بر خروج موضوعات دفاعی از میز مذاکره بود. سخنگوی وزارت خارجه ایران خاطرنشان کرد که توانمندی‌های موشکی ایران به هیچ وجه بخشی از گفتگوهای سوئیس نبوده و نخواهد بود [۲]. همچنین، محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس ایران که ریاست هیئت مذاکره‌کننده را بر عهده داشت، پس از بازگشت از سوئیس اعلام کرد که مدیریت تنگه هرمز مطابق با قوانین بین‌المللی کماکان در اختیار جمهوری اسلامی ایران باقی خواهد ماند و شرایط این آبراه استراتژیک به دوران پیش از جنگ باز نخواهد گشت [۳].

واکنش آژانس و چشم‌انداز آینده در همین حال، رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، امروز در توکیو اعلام کرد که بر اساس تفاهم‌نامه امضا شده میان روسای جمهور دو کشور، بازرسی‌ها «حتماً انجام خواهد شد» [۴]. او تاکید کرد که نظارت بر فعالیت‌های هسته‌ای ایران بخشی جدایی‌ناپذیر از هرگونه توافق است. با این حال، اصرار تهران بر استقلال در مدیریت دارایی‌های آزاد شده و رد بازرسی از مراکز بمباران شده، نشان می‌دهد که مسیر ۶۰ روزه تا توافق نهایی همچنان با چالش‌های جدی روبروست [۱][۳].