تحول دولت ملی در ایران؛ نگاهی به گزارش جدید روزنامه آیدینلیک

مشاهدات آیدینلیک از قلب تهران در روزهای سرنوشت‌ساز در روزهای ابتدایی ژوئیه ۲۰۲۶، در حالی که ایران در سوگ درگذشت آیت‌الله خامنه‌ای به‌سر می‌برد، هیئتی از ترکیه به سرپرستی مقامات حزب وطن از تهران بازدید کردند. روزنامه آیدینلیک در گزارش ویژه خود با عنوان «امپرسیون‌های ایران: دولت ملی در حال تقویت و تحول»، تصویری متفاوت از آنچه رسانه‌های غربی ارائه می‌دهند، ترسیم کرده است [۱]. این گزارش تأکید می‌کند که برخلاف تصور فروپاشی، مراسم تشییع پیکر رهبر ایران به صحنه‌ای برای نمایش انسجام ملی و پیوند دوباره مردم با ساختار حاکمیت تبدیل شده است.

فراتر از قومیت؛ همبستگی ترک‌های ایران با دولت ملی یکی از نکات کلیدی در تحلیل‌های اخیر، وضعیت اقلیت‌های قومی در ایران است. گزارشگر آیدینلیک با اشاره به حضور گسترده ترک‌های ایران در مراسم‌های ملی، ادعاهای مربوط به شکاف‌های قومیتی را رد می‌کند [۱]. مشاهدات میدانی نشان می‌دهد که جامعه ترکی ایران، خود را بخشی جدایی‌ناپذیر از «دولت ملی» می‌داند و در برابر مداخلات خارجی که با هدف تجزیه طلبی صورت می‌گیرد، ایستادگی کرده است. این همبستگی در شرایطی رخ می‌دهد که تنش‌های مرزی و فشارهای ژئوپلیتیک در شمال غرب ایران طی ماه‌های اخیر افزایش یافته بود.

پایداری علمی و اقتصادی در سایه جنگ و تحریم ایران در ژوئیه ۲۰۲۶ با چالش‌های اقتصادی بی‌سابقه‌ای دست و پنجه نرم می‌کند. نرخ تورم به حدود ۸۸ درصد رسیده و ارزش ریال در برابر دلار نوسانات شدیدی را تجربه کرده است [۲]. با این حال، بازدید از مراکز علمی مانند دانشگاه شهید بهشتی نشان‌دهنده پیشرفت‌های چشمگیر در حوزه‌های نانوتکنولوژی و پزشکی است. به گفته تحلیلگران، تحریم‌های طولانی‌مدت باعث شده است که دانشمندان ایرانی به سمت خودکفایی در تولیدات استراتژیک حرکت کنند، امری که آیدینلیک آن را «تبدیل تهدید به فرصت» توصیف می‌کند [۱].

ژئوپلیتیک جدید و گذار رهبری در میانه آتش وضعیت سیاسی ایران در ۱۰ ژوئیه ۲۰۲۶ با انتقال قدرت به مجتبی خامنه‌ای و تنش‌های نظامی با ایالات متحده گره خورده است. علیرغم وجود یک تفاهم‌نامه آتش‌بس شکننده، حملات هوایی اخیر آمریکا به استان‌های جنوبی ایران و پاسخ‌های موشکی سپاه پاسداران، منطقه را در وضعیت هشدار قرار داده است [۴]. در این میان، ایران تلاش کرده است با برگزاری مراسم‌های فراملی در نجف و کربلا، نفوذ منطقه‌ای خود را تحت عنوان «محور مقاومت» بازتعریف کند و نشان دهد که تحول دولت ملی، به معنای عقب‌نشینی از مواضع راهبردی نیست [۳]. این دوران گذار، آزمونی بزرگ برای پایداری ساختارهای سیاسی ایران در قرن جدید محسوب می‌شود.