۴ طرح اضطراری تهران؛ آیا ایران در حال تشکیل یک «ارتش نوین» است؟

امروز، ۱۴ ژوئیه ۲۰۲۶، منطقه خاورمیانه در یکی از حساس‌ترین برهه‌های تاریخی خود قرار دارد. پس از هفته‌ها درگیری پراکنده و نقض تفاهم‌نامه‌های بین‌المللی، تحلیل‌های جدید رسانه‌های منطقه‌ای از جمله شبکه GZT ترکیه، پرده از استراتژی نظامی جدید تهران برداشته‌اند. این گزارش‌ها حاکی از آن است که ایران در واکنش به خسارات ناشی از حملات هوایی ماه‌های اخیر، یک «طرح اضطراری چهار مرحله‌ای» را برای بازسازی ساختار دفاعی خود به اجرا گذاشته است که برخی آن را مقدمه تشکیل یک ارتش نوین می‌دانند [۱].

چهار ستون استراتژی اضطراری ایران بر اساس تحلیل‌های منتشر شده، تهران تمرکز خود را بر چهار محور اصلی قرار داده است تا بازدارندگی آسیب‌دیده خود را احیا کند. این چهار طرح شامل موارد زیر است: ۱. بازسازی و تقویت بنادر استراتژیک: نوسازی زیرساخت‌های دریایی برای تضمین تداوم صادرات و عملیات‌های لجستیکی. ۲. احیای شهرهای موشکی زیرزمینی: انتقال بخش بزرگی از توان تهاجمی به عمق زمین برای مصون ماندن از حملات هوایی دقیق [۱][۴]. ۳. نوسازی گسترده ناوگان پهپادی: تمرکز بر پهپادهای انتحاری و شناسایی نسل جدید با قابلیت هوش مصنوعی. ۴. تثبیت حاکمیت بر تنگه هرمز: ایجاد یک سیستم مدیریت متمرکز برای کنترل تردد و وضع تعرفه‌های عبور و مرور که به یکی از اصلی‌ترین نقاط اختلاف با واشینگتن تبدیل شده است [۳].

دکترین دفاع موزاییکی و ارتش تکنولوژی‌محور گزارش‌های اطلاعاتی نشان می‌دهند که ایران از مدل سنتی ارتش کلاسیک فاصله گرفته و به سمت «دفاع موزاییکی» حرکت کرده است. در این مدل، واحدهای نظامی به صورت غیرمتمرکز عمل می‌کنند تا حتی در صورت قطع ارتباط با مرکز، قادر به ادامه عملیات باشند [۲]. این تغییر ساختار، پاسخی به حملات دقیق ایالات متحده و اسرائیل در اوایل سال ۲۰۲۶ است که بخش‌های مهمی از فرماندهی مرکزی ایران را هدف قرار داده بود. اکنون، نسل جدیدی از فرماندهان تکنوکرات و عمل‌گرا در حال بازتعریف مفهوم قدرت نظامی در ایران هستند که بیش از ایدئولوژی، بر کارآمدی تکنولوژیک تأکید دارند.

پیامدهای منطقه‌ای و تقابل در خلیج فارس اجرای این طرح‌های اضطراری همزمان با تشدید تنش‌ها در میدان نبرد است. گزارش‌های امروز نشان می‌دهند که نیروهای ایرانی حملات تلافی‌جویانه‌ای را علیه پایگاه‌های ایالات متحده در اردن و بحرین انجام داده‌اند [۴]. از سوی دیگر، تلاش ایران برای تحمیل پروتکل‌های جدید در تنگه هرمز، واکنش تند دولت ترامپ و متحدان منطقه‌ای را به دنبال داشته است. تحلیلگران معتقدند که تهران با استفاده از این ارتش نوین و نامتقارن، به دنبال فرسایشی کردن جنگ و بالا بردن هزینه اقتصادی برای رقبای خود است تا آن‌ها را پای میز مذاکره بازگرداند [۳][۲].