پیشنهاد جدید ایران به ترامپ؛ نام ترکیه در فهرست ضامنان صلح قرار گرفت

ابتکار دیپلماتیک تهران در میانه شعله‌های جنگ در حالی که امروز ۱۷ جولای ۲۰۲۶ (۲۶ تیر ۱۴۰۵) منطقه خاورمیانه همچنان تحت تأثیر پیامدهای جنگی است که از فوریه آغاز شده، تحرکات دیپلماتیک جدیدی برای خروج از بن‌بست نظامی شکل گرفته است. پس از آنکه دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده، پایان آتش‌بس ژوئن را اعلام کرد، تهران در اقدامی راهبردی، نسخه اصلاح‌شده‌ای از پیشنهاد صلح خود را از طریق میانجی‌های منطقه‌ای ارسال کرده است [۳]. این پیشنهاد که در رسانه‌های ترکیه بازتاب گسترده‌ای داشته، شامل یک «خروجی آبرومندانه» برای واشینگتن است که در آن نقش ویژه‌ای برای آنکارا در نظر گرفته شده است [۱].

ترکیه؛ از میانجی‌گری تا ضمانت اجرایی نکته متمایز در پیشنهاد جدید ایران، گنجاندن نام ترکیه در فهرست کشورهایی است که وظیفه نظارت بر اجرای توافق و تضمین امنیت منطقه‌ای را بر عهده خواهند داشت. پیش از این، در نشست سران ناتو در آنکارا که در ۸ جولای برگزار شد، رجب طیب اردوغان بر آمادگی کشورش برای تثبیت ثبات در منطقه تأکید کرده بود [۲]. ایران اکنون پیشنهاد داده است که ترکیه به همراه قطر و پاکستان، یک شبکه امنیت منطقه‌ای تشکیل دهند تا از تکرار درگیری‌ها در تنگه هرمز جلوگیری شود. این طرح شامل بازگشایی کامل مسیرهای کشتیرانی در مقابل لغو تحریم‌های نفتی و خروج نیروهای بیگانه از مجاورت مرزهای ایران است [۴].

واکنش ترامپ و چالش‌های پیش رو علیرغم این پیشنهاد، لحن کاخ سفید همچنان تهاجمی باقی مانده است. دونالد ترامپ در روزهای اخیر هشدار داده که اگر ایران به میز مذاکره واقعی بازنگردد، زیرساخت‌های انرژی این کشور هدف قرار خواهند گرفت [۳]. با این حال، تحلیلگران معتقدند حضور ترکیه به عنوان یک عضو ناتو در این پیشنهاد، می‌تواند محاسبات ترامپ را تغییر دهد. ترامپ پیش‌تر از نقش اردوغان در میانجی‌گری‌های منطقه‌ای تمجید کرده و او را «رهبری محترم» خوانده بود که می‌تواند در حل بحران‌های پیچیده کمک کند [۴].

چشم‌انداز صلح در سایه تهدیدات نظامی پیشنهاد ۱۴ ماده‌ای ایران که اکنون ترکیه را نیز شامل می‌شود، تلاشی برای تبدیل برتری میدانی به یک دستاورد دیپلماتیک پایدار است. در حالی که ناوگان پنجم آمریکا در آماده‌باش کامل به سر می‌برد و ایران تهدید به بستن کامل تنگه هرمز کرده است، نقش آنکارا به عنوان پل ارتباطی میان تهران و واشینگتن بیش از هر زمان دیگری حیاتی به نظر می‌رسد. روزهای آینده مشخص خواهد کرد که آیا «فاکتور ترکیه» می‌تواند از وقوع یک جنگ تمام‌عیار و ویرانگر در اواخر سال ۲۰۲۶ جلوگیری کند یا خیر.