Hürmüz Boğazı Yönetimi İçin İran-Umman Ortak Komitesi'nin İlk Toplantısı

29 Haziran 2026 tarihinde, İran İslam Cumhuriyeti ve Umman Sultanlığı'ndan üst düzey diplomatik yetkililer, Hürmüz Boğazı'nın yönetimi ve güvenliğini ilk kez özel olarak ele almak üzere "Ortak Hürmüz Komitesi" çatısı altında Maskat'ta bir araya geldi [1]. İran Dışişleri Bakanlığı Hukuk ve Uluslararası İşler Başkan Yardımcısı Kazım Garibabadi ve Umman Dışişlerinden Sorumlu Devlet Bakanı Abdulaziz Al-Hinai başkanlığında gerçekleştirilen bu toplantı, bölgede istikrarı sağlamaya yönelik ikili iş birliğinde bir dönüm noktası olarak kabul ediliyor [3].

Maskat'taki Tarihi Toplantının Detayları Toplantıda taraflar, Hürmüz Boğazı ile ilgili güncel meseleleri gözden geçirirken, bu su yolunun uluslararası hukuk ve kıyıdaş devletlerin egemenlik hakları çerçevesinde gelecekteki yönetimi hakkında görüş alışverişinde bulundular [2]. Garibabadi, sosyal medya platformu X üzerinden yaptığı açıklamada, görüşmelerin güvenli geçişi sağlamak için operasyonel ve teknik koordinasyona odaklandığını belirtti. Bu komite, Tahran ve Maskat'ın Haziran ayı başında navigasyon ve denizcilik hizmetleri konusundaki istişareleri derinleştirme kararı almasının ardından kuruldu [4].

İslamabad Mutabakatı ve Tartışmalı 5. Madde Toplantının ana gündem maddelerinden biri, "İslamabad Mutabakat Zaptı'nın 5. Maddesi"nin uygulama mekanizmalarının incelenmesiydi [1]. Bölgesel çatışmaları sona erdirmek amacıyla Pakistan'ın arabuluculuğunda İran ve Amerika Birleşik Devletleri arasında imzalanan bu mutabakat, ticari gemilerin güvenli geçişine yönelik düzenlemeleri içeriyor. Bu madde uyarınca İran, karasuları üzerindeki egemenlik haklarını vurgularken, deniz yollarının güvenliğini sağlamak için azami çabayı göstermeyi taahhüt etmiştir [5]. İranlı yetkililer toplantıda, deniz güvenliği için her türlü güvenilir çerçevenin, ana kıyıdaş devlet olarak İran ile koordinasyona dayanması gerektiğini netleştirdi [4].

Umman'ın Arabuluculuk Rolü ve Enerji Güvenliği Bölgesel diplomaside her zaman bir köprü görevi gören Umman Sultanlığı, toplantıda Hürmüz Boğazı'nın küresel ekonomi için hayati bir damar olarak açık tutulması gerektiğini vurguladı [3]. Dünya petrol ve sıvılaştırılmış doğal gazının yaklaşık beşte birinin bu boğazdan geçtiği göz önüne alındığında, bu bölgedeki istikrar küresel enerji piyasaları için kritiktir. Toplantı, trafiği kolaylaştırmak için Umman kıyılarında paralel rotalar oluşturulduğuna dair raporların yayınlandığı bir dönemde gerçekleşti; ancak İran, sürdürülebilir güvenliği garanti etmenin tek yolunun tek tip ve koordineli yönetim olduğunu vurguladı [5].

Gelecek Vizyonu ve Denizcilik Hizmet Bedelleri Toplantı sonunda taraflar, denizcilik hizmet bedellerinin ve gemi trafiğinin teknik yönetiminin kesin olarak belirlenmesi için diyalogları sürdürme kararı aldılar [2]. Bu toplantının sonuçlarının, bölge dışı güçlerin varlığının azaltılmasına ve bunun yerine kıyıdaş ülkelerin katılımıyla yerel bir güvenlik sisteminin kurulmasına yol açması bekleniyor. Komite görüşmelerinin bir sonraki turunun, İslamabad Mutabakatı'nın teknik detaylarını operasyonel hale getirmek üzere yakın gelecekte Tahran'da yapılması planlanıyor [1].