آغاز رسمی دوران پساخامنه‌ای در ایران؛ مجتبی خامنه‌ای بر مسند قدرت

آغاز رسمی دوره سوم رهبری در جمهوری اسلامی بر اساس گزارش‌های منتشر شده در ۱۲ ژوئیه ۲۰۲۶، با به خاک سپرده شدن علی خامنه‌ای در حرم امام رضا در مشهد، انتقال قدرت به دومین پسر او، مجتبی خامنه‌ای، جنبه رسمی به خود گرفته است [۱]. مجتبی خامنه‌ای که ۵۶ سال دارد، اکنون به عنوان سومین رهبر جمهوری اسلامی پس از روح‌الله خمینی و علی خامنه‌ای شناخته می‌شود. اگرچه مجلس خبرگان در ماه مارس او را به این سمت برگزیده بود، اما آغاز رسمی فعالیت‌های او منوط به پایان مراسم سوگواری عمومی بود [۱][۴].

معمای غیبت و وضعیت جسمانی رهبر جدید یکی از نکات بحث‌برانگیز در روزهای اخیر، عدم حضور عمومی مجتبی خامنه‌ای در مراسم تشییع و تدفین پدرش بوده است. گزارش‌ها حاکی از آن است که وی در جریان حملات هوایی مشترک آمریکا و اسرائیل در ۲۸ فوریه ۲۰۲۶ که منجر به کشته شدن علی خامنه‌ای شد، مجروح شده است [۲]. برخی تحلیلگران معتقدند غیبت او علاوه بر مسائل پزشکی، ناشی از ملاحظات شدید امنیتی و ترس از ترور احتمالی توسط نیروهای خارجی است [۵]. سپاه پاسداران با انتشار تصاویری مدعی سلامت کامل وی شده است، اما فقدان حضور فیزیکی او در میان جمعیت میلیونی عزاداران، گمانه‌زنی‌ها را تشدید کرده است [۲].

بن‌بست دیپلماتیک و سایه تهدیدهای ترامپ دوران رهبری مجتبی خامنه‌ای در حالی آغاز می‌شود که ایران در میانه یک آتش‌بس شکننده ۶۰ روزه با ایالات متحده قرار دارد. دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، هشدار داده است که در صورت هرگونه اقدام تلافی‌جوانی از سوی ایران، دستور نابودی کامل زیرساخت‌های این کشور را صادر خواهد کرد [۲][۴]. در همین حال، در جریان مراسم تدفین، شعارهای تندی علیه مذاکره‌کنندگان هسته‌ای سر داده شد که نشان‌دهنده فشار جناح‌های تندرو بر رهبری جدید برای خروج از مسیر دیپلماسی است [۳].

شکاف‌های داخلی و فعالیت‌های اعتراضی در حالی که رسانه‌های دولتی تلاش می‌کنند تصویری از وحدت ملی ارائه دهند، گزارش‌ها از نارضایتی‌های گسترده به دلیل هزینه‌های گزاف مراسم تشییع و وضعیت وخیم اقتصادی حکایت دارند [۳]. واحدهای مقاومت در شهرهای مختلف از جمله زاهدان، با استفاده از فضای پس از مرگ رهبر سابق، فعالیت‌های خود را علیه آنچه «حکومت موروثی» می‌نامند، افزایش داده‌اند [۵]. قیمت نان و کالاهای اساسی نیز در روزهای اخیر جهش چشمگیری داشته که بر پیچیدگی‌های شروع کار تیم جدید رهبری افزوده است [۵].