بحران در تنگه هرمز؛ حمله موشکی ایران به قطر و پایان دیپلماسی

تشدید تنش‌ها و حمله به پایگاه‌های قطر در ساعات اولیه امروز، ۱۲ ژوئیه ۲۰۲۶، گزارش‌های واصله از منطقه خلیج فارس حاکی از وقوع حملات موشکی و پهپادی گسترده توسط نیروهای ایرانی به اهدافی در خاک قطر است. بر اساس گزارش روزنامه «ینی آکیت»، این حملات به ویژه پایگاه هوایی «العدید» را هدف قرار داده‌اند که محل استقرار نیروهای آمریکایی است [1]. دکتر محمد مظهر شاهین در گفتگو با این روزنامه، اقدام ایران در هدف قرار دادن قطر را یک «اشتباه تاریخی» و «ناسپاسی دیپلماتیک» توصیف کرد، چرا که قطر در ماه‌های اخیر نقش کلیدی در میانجی‌گری میان تهران و واشینگتن ایفا کرده بود [1][3].

انسداد تنگه هرمز و واکنش ایالات متحده همزمان با این حملات، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی رسماً اعلام کرد که تنگه هرمز را تا اطلاع ثانوی به روی تمامی تردد‌های دریایی بسته است [2]. این تصمیم پس از آن اتخاذ شد که نیروهای سنتکام (CENTCOM) در پاسخ به حمله ایران به یک کشتی کانتینربر با پرچم قبرس، بیش از ۱۴۰ هدف نظامی را در داخل خاک ایران بمباران کردند [4]. دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، با انتشار پیامی تند اعلام کرد که «آتش‌بس به پایان رسیده است» و ایران بهای سنگینی برای این «انتخاب اشتباه» پرداخت خواهد کرد [4]. در حال حاضر، گزارش‌ها حاکی از آن است که تردد کشتی‌های تجاری در این آبراه حیاتی که ۲۰ درصد نفت جهان از آن عبور می‌کند، به طور کامل متوقف شده است [2].

وضعیت اضطراری در قطر و کشورهای منطقه دولت قطر در واکنش به این حملات، تمامی فعالیت‌های دریایی و تفریحی در سواحل خود را به حالت تعلیق درآورده و این اقدامات را «نقض آشکار قوانین بین‌المللی» خوانده است [3]. گزارش‌ها نشان می‌دهد که ترکش‌های حاصل از رهگیری موشک‌ها در مناطق مسکونی قطر باعث زخمی شدن چندین غیرنظامی شده است [2]. علاوه بر قطر، کشورهای بحرین، امارات متحده عربی و عمان نیز وضعیت هشدار نظامی خود را به بالاترین سطح ممکن ارتقا داده‌اند. وزارت امور خارجه قطر اعلام کرده است که ایران مسئول کامل حقوقی و پیامدهای این تنش‌آفرینی خواهد بود [2][3].

پیامدهای ژئوپلیتیک و اقتصادی تحلیلگران معتقدند که حمله به قطر، به عنوان یکی از متحدان نزدیک ایران در سال‌های گذشته، نشان‌دهنده تغییر استراتژی تهران به سمت یک تقابل تمام‌عیار است. این بحران که ریشه در درگیری‌های آغاز شده از ۲۸ فوریه ۲۰۲۶ دارد، اکنون بازار جهانی انرژی را با شوک بزرگی مواجه کرده است [1][4]. قیمت نفت در بازارهای جهانی جهش بی‌سابقه‌ای داشته و شرکت‌های بیمه دریایی، پوشش خود را برای کشتی‌هایی که قصد ورود به خلیج فارس دارند، لغو کرده‌اند. با شکست توافق‌نامه‌های اخیر (مانند تفاهم‌نامه اسلام‌آباد)، به نظر می‌رسد منطقه در آستانه یک جنگ گسترده قرار گرفته است که می‌تواند کل ساختار امنیت انرژی جهان را دگرگون کند [2][4].