واکنش تند ایران به نشست سنتکام: تنگه هرمز تحت فرمان تهران است

واکنش رسمی تهران به نشست نظامی منامه در تاریخ ۲ ژوئیه ۲۰۲۶ (۱۱ تیر ۱۴۰۵)، کاظم غریب‌آبادی، معاون امور حقوقی و بین‌المللی وزارت امور خارجه ایران، در واکنشی صریح به نشست اخیر فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام) در بحرین، مشروعیت این نشست را زیر سؤال برد. وی در پیامی که در شبکه‌های اجتماعی منتشر شد، تأکید کرد که برگزاری چنین جلساتی با حضور مقامات نظامی کشورهای منطقه و تحت هدایت ایالات متحده، نمی‌تواند برای خلیج فارس نظم حقوقی یا امنیت پایدار ایجاد کند [۱][۳].

این واکنش پس از آن صورت گرفت که سنتکام اعلام کرد نشستی را با حضور مقامات ارشد نظامی ۱۱ کشور منطقه از جمله عربستان سعودی، امارات، قطر و مصر در منامه برگزار کرده است. هدف از این نشست، بررسی چالش‌های امنیتی و تضمین آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز عنوان شده بود [۴].

حاکمیت بر تنگه هرمز؛ خط قرمز ایران یکی از محورهای اصلی اعتراض ایران، ادعای سنتکام درباره نظارت بر امنیت دریانوردی در تنگه هرمز است. غریب‌آبادی در بیانیه خود به صراحت اعلام کرد: «تنگه هرمز زیر فرمان ایران تعریف می‌شود، نه سنتکام» [۱][۵]. وی افزود که هرگونه ترتیبات امنیتی در این آبراه راهبردی باید با محوریت کشورهای ساحلی و بر اساس واقعیت‌های ژئوپلیتیک منطقه باشد.

رسانه‌های منطقه‌ای گزارش داده‌اند که این اظهارات در حالی مطرح می‌شود که تنش‌ها بر سر مسیرهای انتقال انرژی پس از درگیری‌های ماه‌های گذشته همچنان بالاست. ایران بارها هشدار داده است که حضور نیروهای فرامنطقه‌ای در این آبراه، خود عامل اصلی بی‌ثباتی و ناامنی است [۲][۳].

نقد «چتر نظامی آمریکا» و لزوم خروج نیروهای خارجی جمهوری اسلامی ایران بار دیگر بر موضع سنتی خود مبنی بر لزوم خروج نیروهای آمریکایی از منطقه تأکید کرد. غریب‌آبادی خاطرنشان کرد که امنیت منطقه تنها با پایان مداخلات خارجی، احترام به حاکمیت ملی کشورها و پذیرش واقعیت‌های جدید ژئوپلیتیک تأمین می‌شود، نه زیر «چتر نظامی آمریکا» [۱][۲].

تهران معتقد است که مدل‌های امنیتی وارداتی که توسط واشینگتن پیشنهاد می‌شوند، صرفاً در جهت تأمین منافع ایالات متحده و رژیم صهیونیستی است و به جای همگرایی، باعث ایجاد شکاف میان کشورهای همسایه می‌شود [۵].

بستر دیپلماتیک و مذاکرات جاری این تنش کلامی در حالی رخ می‌دهد که مذاکرات فنی میان ایران و آمریکا با میانجی‌گری قطر و پاکستان در دوحه در جریان است. هدف از این گفتگوها، دستیابی به یک توافق پایدار برای پایان دادن به درگیری‌های اخیر و بازگشایی کامل مسیرهای تجاری است [۴]. با این حال، مواضع تند مقامات ایرانی نشان می‌دهد که تهران حاضر نیست در مورد حاکمیت خود بر آب‌های سرزمینی و مدیریت تنگه هرمز هیچ‌گونه امتیازی به طرف‌های غربی یا ائتلاف‌های تحت رهبری سنتکام بدهد [۳][۵].