واکنش تند ایران به بیانیه پایانی نشست ناتو در آنکارا؛ «ادعاها بی‌اساس است»

نشست ۳۶ سران کشورهای عضو ناتو که در روزهای ۷ و ۸ ژوئیه ۲۰۲۶ در مجتمع ریاست‌جمهوری «بش‌تپه» در آنکارا برگزار شد، با صدور بیانیه‌ای به کار خود پایان داد که بخش‌هایی از آن مستقیماً به فعالیت‌های جمهوری اسلامی ایران اختصاص داشت. در واکنش به این بیانیه، سفارت ایران در ترکیه امروز ۹ ژوئیه ۲۰۲۶ با انتشار متنی رسمی، اتهامات وارد شده از سوی پیمان آتلانتیک شمالی را به شدت رد کرد [۱].

واکنش رسمی تهران به بیانیه آنکارا سفارت ایران در آنکارا در بیانیه خود تأکید کرد که ادعاهای مطرح شده در سند پایانی نشست ناتو درباره برنامه هسته‌ای ایران و امنیت دریانوردی، «بی‌پایه و با انگیزه‌های سیاسی» تدوین شده است. در این بیانیه آمده است که ناتو در جایگاهی نیست که بخواهد به ایران درباره امنیت منطقه‌ای درس بدهد یا سیاست‌های خود را دیکته کند [۳]. مقامات ایرانی خاطرنشان کردند که ریشه اصلی ناامنی در منطقه، مداخلات نظامی غیرقانونی و سیاست‌های تحریک‌آمیز بازیگران فرامنطقه‌ای است و نه فعالیت‌های دفاعی ایران [۱].

تنش بر سر برنامه هسته‌ای و امنیت دریانوردی بیانیه پایانی ناتو بار دیگر بر لزوم جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای تأکید کرده و خواستار آزادی کامل دریانوردی در تنگه هرمز شده بود [۲]. تهران در پاسخ، ضمن تأکید بر ماهیت کاملاً صلح‌آمیز برنامه هسته‌ای خود، اعلام کرد که سلاح هسته‌ای هیچ جایگاهی در دکترین دفاعی این کشور ندارد و ایران همچنان به تعهدات خود در چارچوب پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای (NPT) پایبند است [۱]. همچنین در خصوص امنیت خلیج فارس، ایران خود را مسئول اصلی حفظ ثبات در تنگه هرمز دانست و حضور نیروهای ناتو را عامل تنش‌زا معرفی کرد [۳].

سایه تنش‌های ایران و آمریکا بر نشست ناتو این نشست در حالی برگزار شد که تنش‌ها میان تهران و واشینگتن به اوج خود رسیده است. دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، در حاشیه این اجلاس از متحدان اروپایی به دلیل عدم حمایت کافی از عملیات‌های نظامی اخیر ایالات متحده علیه اهدافی در ایران انتقاد کرد [۴]. در مقابل، ابراهیم رضایی، سخنگوی کمیسیون امنیت ملی مجلس ایران، در واکنشی جداگانه به سخنان ترامپ درباره تهدید جزیره خارک، هشدار داد که هرگونه ماجراجویی نظامی با پاسخ قاطع نیروهای مسلح ایران مواجه خواهد شد [۱].

موضع ناتو و فشارهای واشینگتن مارک روته، دبیرکل ناتو، در پایان نشست تلاش کرد تا وحدت اعضا را نشان دهد. او با دفاع از حملات اخیر آمریکا و «ضروری» خواندن آن‌ها، بر تعهد آهنین ناتو به دفاع جمعی تأکید کرد [۴]. با این حال، بیانیه ایران نشان می‌دهد که شکاف میان رویکرد امنیتی ناتو و واقعیت‌های ژئوپلیتیک منطقه خاورمیانه همچنان رو به گسترش است. تهران معتقد است که ناتو به جای تمرکز بر صلح، به ابزاری برای پیشبرد اهداف تهاجمی آمریکا در منطقه تبدیل شده است [۳].