واکنش تند ایران به بیانیه مشترک آمریکا و شورای همکاری خلیج فارس

محکومیت بیانیه منامه و اتهامات مداخله‌جویانه در تاریخ ۲۶ ژوئن ۲۰۲۶، وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران با صدور بیانیه‌ای رسمی، مواضع مطرح شده در نشست مشترک وزرای خارجه ایالات متحده و کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس (GCC) در منامه را به شدت محکوم کرد [۱]. این نشست که با حضور مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا برگزار شد، بیانیه‌ای صادر کرد که در آن از برنامه‌های هسته‌ای، توانمندی‌های موشکی و سیاست‌های منطقه‌ای ایران انتقاد شده بود. تهران این اظهارات را «مداخله‌جویانه، غیرمسئولانه و تحریک‌آمیز» توصیف کرده و نسبت به ادامه رفتارهای ستیزه‌جویانه واشینگتن در منطقه هشدار داد [۲].

آمریکا؛ ریشه اصلی شکاف‌های نظامی و ناامنی ایران در این واکنش رسمی، ادعای تعهد پایدار آمریکا به امنیت کشورهای عضو شورای همکاری را «لفاظی و وارونه‌نمایی واقعیت» خواند. دستگاه دیپلماسی ایران تاکید کرد که حضور نظامی واشینگتن در کشورهای حاشیه خلیج فارس، نه تنها ضامن امنیت نیست، بلکه خود به منبع اصلی ناامنی و تفرقه میان کشورهای منطقه تبدیل شده است [۳]. در این بیانیه با اشاره به تنش‌های نظامی ماه‌های اخیر، تصریح شده است که استفاده آمریکا از پایگاه‌های نظامی و امکانات مستقر در کشورهای منطقه برای اقدام علیه ایران، به وضوح نشان می‌دهد که واشینگتن هیچ ارزشی برای امنیت و روابط همسایگی این کشورها قائل نیست [۴].

رد اتهامات هسته‌ای و موضوع «نیروهای نیابتی» بخش دیگری از واکنش تهران به موضوع برنامه هسته‌ای اختصاص داشت. ایران ضمن ابراز انزجار از تکرار اتهامات مربوط به فعالیت‌های هسته‌ای خود، این ادعاها را «دروغ بزرگ» جعل‌شده توسط آمریکا و رژیم صهیونیستی نامید [۱]. وزارت خارجه ایران به کشورهای عضو شورای همکاری توصیه کرد که به جای هم‌نوایی با سیاست‌های تهدیدانگاری آمریکا، برای تحقق ابتکار «منطقه عاری از سلاح‌های هسته‌ای» با تهران همکاری کنند [۳]. همچنین، ایران تعریف گروه‌های مقاومت در فلسطین و لبنان به عنوان «نیروهای نیابتی» را به شدت رد کرد و خاطرنشان ساخت که تنها نیروی نیابتی واقعی در منطقه، رژیم صهیونیستی است [۲].

تاکید بر امنیت بومی و وضعیت تنگه هرمز درباره امنیت دریانوردی و تنگه هرمز، ایران بار دیگر بر حاکمیت خود تاکید کرد. در این بیانیه آمده است که تنگه هرمز در محدوده آب‌های سرزمینی ایران و عمان قرار دارد و مدیریت دریانوردی در آن باید بر اساس توافقات بومی و بدون دخالت نیروهای خارجی صورت گیرد [۵]. تهران از کشورهای همسایه خواست تا در رویکردهای امنیتی خود تجدیدنظر کرده و به جای تکیه بر قدرت‌های فرامنطقه‌ای که بارها ثبات منطقه را متزلزل کرده‌اند، به سمت یک الگوی امنیت جمعی درون‌منطقه‌ای حرکت کنند [۴]. این موضع‌گیری در حالی صورت می‌گیرد که ایران بر دفاع از توانمندی‌های بازدارنده نظامی خود بدون هیچ‌گونه عقب‌نشینی تاکید کرده است.