هشدار «خط قرمز» ایران به آمریکا؛ پافشاری تهران بر شروط اصلی صلح

امروز، ۱۲ ژوئن ۲۰۲۶، منطقه خاورمیانه در یکی از حساس‌ترین برهه‌های تاریخی خود قرار دارد. پس از سه ماه درگیری نظامی گسترده که بازارهای جهانی انرژی را به لرزه درآورد، اکنون زمزمه‌های صلح بیش از هر زمان دیگری به گوش می‌رسد [۳]. دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، با انتشار پیامی در شبکه اجتماعی خود اعلام کرد که حملات برنامه‌ریزی شده علیه اهداف ایرانی را به دلیل پیشرفت در مذاکرات متوقف کرده است [۱]. با این حال، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، اسماعیل بقایی، با لحنی محتاطانه تاکید کرد که تهران هنوز به نتیجه نهایی نرسیده و بر سر خطوط قرمز خود معامله نخواهد کرد [۲].

تعلیق حملات و خوش‌بینی واشینگتن دونالد ترامپ در بیانیه‌ای اعلام کرد که به دلیل دستیابی به تفاهم در سطوح عالی رهبری ایران، دستور لغو بمباران‌های شبانه را صادر کرده است [۱]. او مدعی شد که این توافق، که آن را «یک تسویه حساب بزرگ» نامیده، می‌تواند همین آخر هفته در اروپا به امضا برسد [۳]. ترامپ همچنین اشاره کرد که جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور، ممکن است برای مراسم امضای قرارداد اعزام شود. با این حال، منابع نزدیک به تیم مذاکره‌کننده ایران می‌گویند که ادعاهای ترامپ ممکن است زودهنگام باشد و هنوز جزئیات فنی بسیاری باقی مانده است [۹].

خطوط قرمز تهران و پیش‌نویس ۱۴ ماده‌ای روزنامه «ینی آکیت» ترکیه و سایر رسانه‌های منطقه‌ای گزارش داده‌اند که ایران مجموعه‌ای از شروط غیرقابل مذاکره را به عنوان خط قرمز تعیین کرده است. بر اساس پیش‌نویس ۱۴ ماده‌ای که توسط رسانه‌های دولتی ایران منتشر شده، تهران خواستار لغو کامل محاصره دریایی ظرف ۳۰ روز، خروج نیروهای آمریکایی از مناطق اطراف ایران و تعهد واشینگتن به عدم مداخله در امور داخلی کشور است [۵، ۶]. یکی از جنجالی‌ترین بندهای این پیشنهاد، درخواست ایران برای دریافت یک بسته ۳۰۰ میلیارد دلاری جهت بازسازی خسارات ناشی از جنگ است؛ درخواستی که مقامات آمریکایی پیش‌تر آن را رد کرده بودند [۵].

بازگشایی تنگه هرمز و پیامدهای اقتصادی بسته شدن تنگه هرمز در طول این جنگ سه ماهه، قیمت جهانی نفت را به شدت افزایش داده و بحران سوخت ایجاد کرده است. بر اساس تفاهم‌نامه احتمالی، ایران متعهد شده است که ظرف ۳۰ روز این آبراه استراتژیک را تحت کنترل خود بازگشایی کند [۲]. در مقابل، آمریکا باید تحریم‌های نفتی و پتروشیمی را به حالت تعلیق درآورده و دسترسی ایران به منابع مالی حاصل از فروش نفت را فراهم کند [۶]. همچنین گزارش شده است که ۲۴ میلیارد دلار از دارایی‌های بلوکه شده ایران باید طی یک دوره ۶۰ روزه آزاد شود [۶].

میانجی‌گری پاکستان و ابهامات باقی‌مانده پاکستان به عنوان میانجی اصلی این بحران، نقش کلیدی در نزدیک کردن دیدگاه‌ها داشته است. شهباز شریف، نخست‌وزیر پاکستان، تایید کرد که دو طرف به متن نهایی توافق نزدیک شده‌اند [۲]. با این حال، خبرگزاری آناتولی گزارش داد که هنوز تفاوت‌های جدی در مورد نحوه نظارت بر برنامه هسته‌ای ایران و غرامت‌های جنگی وجود دارد [۴]. ایران تاکید کرده است که تا زمانی که نیمی از دارایی‌های بلوکه شده آزاد نشود، مذاکرات نهایی را آغاز نخواهد کرد [۶].