Haziran 2026 mutabakat zaptının ardından Washington tarafından yeni bir genel lisans yayınlanmasıyla yaptırımların sona ermesine ilişkin birçok soru gündeme geldi. Ünlü avukat Bahadır Yazıcı, bu geçici açılımın yasal kısıtlamaların tamamen kaldırılması anlamına gelmediği konusunda uyarıyor.
Genel Lisans X ve İran'ın Küresel Pazara Geçici Dönüşü Amerika Birleşik Devletleri ile İran arasında 17 Haziran 2026'da imzalanan, gerginliği azaltmayı ve son çatışmaları sona erdirmeyi amaçlayan 14 maddelik Mutabakat Zaptı (MOU) uyarınca, ABD Hazinesi (OFAC) "Genel Lisans X" düzenlemesini yayınladı [2]. 22 Haziran'dan itibaren yürürlüğe giren bu lisans, İran ham petrolü ve petrokimya ürünlerinin üretimine, satışına ve taşınmasına geçici olarak izin vermekte, hatta bu işlemlerde ABD doları kullanımına olanak tanımaktadır [3]. Ancak bu açılım, göz ardı edilmesi tüccarlar için ağır sonuçlar doğurabilecek çok hassas zaman ve hukuk kısıtlamalarını da beraberinde getirmektedir.
Bahadır Yazıcı'nın Hukuki Analizi: Yaptırımlar Kaldırılmadı Avukat ve uluslararası hukuk uzmanı Bahadır Yazıcı, TürkHaber'de yayınlanan yazısında bu durumu analiz etti. Yazıcı, kamuoyu algısının aksine yaptırımların kaldırılmadığını, sadece geçici bir muafiyet yayınlandığını vurguluyor [1]. Bu lisansın, kişi ve kuruluşların yaptırım listesinden çıkarılması anlamına gelmediğini belirten Yazıcı, kara listede kalmaya devam eden kuruluşlarla bu lisansın dar çerçevesi dışında işlem yapmanın hala yasa dışı ve cezaya tabi olduğunu hatırlatıyor [1].
Bankacılık Zorlukları ve 60 Günlük Zaman Kısıtlamaları Son analizlerdeki kilit noktalardan biri de bu lisansın son kullanma tarihidir. Genel Lisans X yalnızca 21 Ağustos 2026 tarihine kadar geçerlidir ve yenilenmesi siyasi müzakerelerdeki ilerlemeye bağlıdır [4]. Bu kısa zaman dilimi, uzun vadeli sözleşmeler için büyük bir risk oluşturmaktadır. Ayrıca Yazıcı, muhabir bankaların dahili uyum politikaları ve yaptırımların aniden geri gelmesi korkusuyla İran ile ilgili işlemleri onaylamayı reddedebileceği konusunda uyarıyor [1]. Bu durum, yasal bir lisans olsa bile bankacılık kanallarının kapalı kalabileceği anlamına gelmektedir.
Ekonomik Aktörler ve Tüccarlar İçin Hayati Öneriler Siyasi ortamın istikrarsızlığı göz önüne alındığında, hukuk uzmanları şirketlerin herhangi bir ticari taahhütten önce İranlı tarafın mülkiyet ve kontrol yapısını dikkatle incelemelerini ve Devrim Muhafızları Ordusu gibi yaptırım uygulanan kuruluşlarla bağlantısı olmadığından emin olmalarını tavsiye ediyor [2]. Yazıcı, lisansın Ağustos ayında yenilenmemesi durumunda şirketlerin telafi edilemez zararlara uğramaması için yeni sözleşmelere "otomatik askıya alma" veya "yaptırımların geri gelmesi durumunda fesih" maddelerinin eklenmesini öneriyor [1]. Gerçek şu ki, Temmuz 2026'da İran ile ticaret hala hukuki bir bıçak sırtında ilerlemektedir ve ekstra ihtiyat gerektirmektedir.
ABD Hazinesi'nin Genel Lisans X'i, İran petrol yaptırımlarında geçici bir açılım yarattı.
linkKaynaklar
- Av. Bahadır Yazıcı - İran ambargosu kalktı mı? — turkhaber.com (2026-07-02)
- OFAC Issues General License X Authorizing Iranian Oil Transactions — U.S. Department of the Treasury (2026-06-22)
- The U.S.-Iran MOU: A Temporary Reprieve or Lasting Peace? — Reuters (2026-06-23)
- Understanding General License X: Scope and Practical Effects — National Law Review (2026-07-02)
