روایت تهران از درون؛ ایران در میانه بحران ۲۰۲۶ خود را چگونه می‌بیند؟

امروز، ۱۱ ژوئیه ۲۰۲۶، تهران در یکی از حساس‌ترین برهه‌های تاریخ معاصر خود قرار دارد. در حالی که مراسم تدفین آیت‌الله علی خامنه‌ای، رهبر فقید ایران، به تازگی در مشهد به پایان رسیده و کشور تحت رهبری جدید آیت‌الله مجتبی خامنه‌ای قرار گرفته است، پرسش اصلی در محافل بین‌المللی این است: ایران در این نظم جدید، خود را چگونه تعریف می‌کند؟ گوکهون گوچمن، خبرنگار رسانه «خارجی» (Harici)، در گزارشی میدانی از تهران، با دو شخصیت کلیدی یعنی اسماعیل احمدی‌مقدم، رئیس دانشگاه دفاع ملی، و دکتر حسن کاظمی قمی، نماینده ویژه در امور افغانستان، به گفتگو نشسته است تا ذهنیت استراتژیک فعلی حاکم بر پایتخت را تحلیل کند [۱].

دکترین امنیت ملی؛ فراتر از مرزها اسماعیل احمدی‌مقدم که پیش از این فرماندهی کل انتظامی ایران را بر عهده داشت، در این گفتگو تأکید می‌کند که نگاه ایران به امنیت، یک نگاه فرامرزی و مبتنی بر «دفاع پیش‌دستانه» است. او معتقد است که جنگ‌های سال ۲۰۲۵ و اوایل ۲۰۲۶ نشان داد که ایران توانایی انتقال میدان نبرد به دور از مرزهای خود را حفظ کرده است. به گفته وی، آنچه در غرب به عنوان «بی‌ثباتی» تعبیر می‌شود، از دیدگاه تهران، تلاشی برای ایجاد یک توازن قدرت جدید در برابر هژمونی ایالات متحده و اسرائیل است [۱][۵].

این فرمانده سابق تأکید دارد که ایران برای «جنگ‌های آینده» آماده می‌شود و حتی تفاهم‌نامه‌های موقت (مانند MoU ژوئن ۲۰۲۶ با دولت ترامپ) را تنها به عنوان فرصتی برای بازسازی توان نظامی و موشکی خود می‌بیند [۴].

دیپلماسی مقاومت و «وحدت میدان‌ها» در بخش دیگری از این تحلیل، دکتر حسن کاظمی قمی، دیپلمات کهنه‌کار و چهره نزدیک به سپاه قدس، به تشریح مفهوم «وحدت میدان‌ها» می‌پردازد. او معتقد است که ایران دیگر موضوعات منطقه‌ای را به صورت مجزا نمی‌بیند. از نظر تهران، امنیت در خلیج فارس، ثبات در لبنان و نفوذ در افغانستان همگی حلقه‌های یک زنجیره واحد هستند [۱][۳].

کاظمی قمی اشاره می‌کند که «محور مقاومت» در سال ۲۰۲۶ نه تنها تضعیف نشده، بلکه به یک نیروی غیرمتمرکز و تاب‌آور تبدیل شده است که می‌تواند حتی در صورت فشارهای شدید بر مرکز (تهران)، به فعالیت خود ادامه دهد. این دیدگاه نشان‌دهنده آن است که ایران قصد ندارد از نفوذ منطقه‌ای خود به عنوان بخشی از مذاکرات هسته‌ای یا لغو تحریم‌ها عقب‌نشینی کند [۵].

چالش‌های پیش‌رو؛ صلحی شکننده با وجود امضای تفاهم‌نامه در ۱۷ ژوئن ۲۰۲۶ بین مسعود پزشکیان و دونالد ترامپ، تنش‌ها در روزهای اخیر بار دیگر به اوج رسیده است. حملات به کشتی‌های تجاری در تنگه هرمز در ۶ و ۷ ژوئیه و تهدیدات متقابل موشکی، نشان‌دهنده شکنندگی این توافق است [۲][۴]. رئیس‌جمهور پزشکیان هشدار داده است که هرگونه توافق پایدار مستلزم احترام متقابل و پایبندی عملی به تعهدات است، در حالی که رهبری جدید ایران بر انتقام خون رهبر پیشین تأکید دارد [۳].

در نهایت، آنچه از گفتگو با این دو مقام برجسته در تهران برمی‌آید، تصویری از کشوری است که خود را نه یک بازیگر منزوی، بلکه قطب اصلی یک نظم چندقطبی در حال ظهور می‌بیند؛ کشوری که در عین مذاکره، انگشت خود را روی ماشه نگه داشته است.