پیام‌های راهبردی ایران به ترکیه و چین در گفتگو با CGTN Türk

در تاریخ ۶ ژوئیه ۲۰۲۶، همزمان با برگزاری مراسم وداع با رهبر فقید ایران در تهران، مقامات بلندپایه ایرانی در مصاحبه‌ای ویژه با شبکه خبری CGTN Türk، پیام‌های مهمی را خطاب به دولت‌های ترکیه و چین ارسال کردند. این گفتگوها در حالی انجام شد که منطقه پس از ماه‌ها تنش، در وضعیت آتش‌بس شکننده ناشی از تفاهم‌نامه اسلام‌آباد قرار دارد [۱].

تقدیر از نقش سازنده ترکیه و شفاف‌سازی‌های امنیتی اسماعیل احمدی مقدم، از مقامات ارشد نظامی و امنیتی سابق ایران، در این گفتگو به صراحت از حمایت‌های دولت ترکیه در طول ماه‌های اخیر قدردانی کرد. وی با اشاره به حوادث مرزی و سقوط برخی پرتابه‌ها در خاک ترکیه طی درگیری‌های گذشته، تأکید کرد که ایران هرگز آنکارا را هدف قرار نداده است [۱]. به گفته وی، این پرتابه‌ها در مسیر عبور به سمت اهداف دیگر بوده‌اند و ایران همواره ترکیه را به عنوان یک همسایه حامی و کانال مهم دیپلماتیک می‌شناسد [۱]. این اظهارات نشان‌دهنده تمایل تهران برای بازسازی کامل اعتماد امنیتی با آنکارا در دوران پس از بحران است.

چین؛ ستون اصلی جهان چندقطبی و شریک راهبردی بخش دیگری از پیام‌های مقامات ایرانی به نقش پکن اختصاص داشت. مقامات تهران با اشاره به حضور «هه وی»، نایب‌رئیس کمیته دائمی کنگره ملی خلق چین در مراسم تشییع، این اقدام را نشانه عمق روابط راهبردی دو کشور دانستند [۲]. ایران در این گفتگوها بر تعهد خود به اجرای کامل توافق‌نامه ۲۵ ساله همکاری‌های راهبردی تأکید کرد و چین را بازیگری کلیدی در شکل‌دهی به جهان چندقطبی و مقابله با یکجانبه‌گرایی توصیف نمود [۱]. پکن نیز پیش از این خواستار لغو فوری تحریم‌های یکجانبه علیه ایران شده بود تا روند بازسازی اقتصادی این کشور تسریع شود.

دیپلماسی در سایه آتش‌بس و تفاهم‌نامه اسلام‌آباد این پیام‌های دیپلماتیک در بستر یک تحول بزرگتر منطقه‌ای صادر شده است. بر اساس گزارش‌ها، ایران و ایالات متحده با میانجی‌گری پاکستان و قطر، تفاهم‌نامه‌ای را در اسلام‌آباد امضا کرده‌اند که هدف آن پایان دادن به درگیری‌ها در تمامی جبهه‌ها، از جمله لبنان است [۳]. مقامات ایرانی در گفتگو با CGTN Türk تأکید کردند که از ابزارهای سیاسی و دیپلماتیک برای کاهش تنش‌ها و مدیریت مسائل حساسی مانند تنگه هرمز استفاده خواهند کرد، مشروط بر اینکه طرف‌های مقابل نیز به تعهدات خود عمل کنند [۲].

چشم‌انداز همکاری‌های منطقه‌ای در سال ۲۰۲۶ تحلیلگران معتقدند پیام‌های صادر شده از تهران نشان‌دهنده چرخش جدی به سمت تقویت بلوک‌های شرقی و منطقه‌ای است. ایران تلاش می‌کند با تکیه بر ظرفیت‌های ترانزیتی و انرژی خود، جایگاهش را در ابتکار «کمربند و جاده» چین تثبیت کرده و همزمان همکاری‌های امنیتی و اقتصادی با ترکیه را به سطح بی‌سابقه‌ای برساند [۱]. این رویکرد سه‌جانبه می‌تواند به عنوان وزنه تعادلی در برابر فشارهای غرب عمل کرده و ثبات پایداری را در اوراسیا رقم بزند.