Serbest Ticaret Anlaşması; İran ve Türkiye’den Ekonomik Atılım İçin Yeni Hedef

Bugün, 3 Temmuz 2026 tarihinde, İstanbul Ticaret Odası gazetesi özel bir raporla İran ve Türkiye'nin geleneksel ticaret modellerini aşarak "Serbest Ticaret Anlaşması" (STA) kapsamında yeni bir hedef belirlediğini duyurdu. Bu karar, İran ile Amerika Birleşik Devletleri arasındaki barış müzakerelerindeki ilerlemeye yönelik iyimserliğin, ekonomik yeniden yapılanma ve ortak yatırımlar için yeni bir ortam sağladığı bir dönemde alındı [1].

İstanbul Toplantısı: Ticaretten Ortak Üretime İran Ticaret Odası, Tahran Ticaret Odası ve İran Ticaret Geliştirme Kurumu'ndan üst düzey yetkililerin katılımıyla İstanbul Ticaret Odası (İTO) merkezinde düzenlenen toplantıda, taraflar "karşılıklı ticaret" yerine "ortak üretim" yaklaşımına geçilmesi gerektiğini vurguladı. İTO Yönetim Kurulu Sayman Üyesi Yakup Koç, toplantıda şu anda oda bünyesinde İran sermayeli 2 binden fazla şirketin kayıtlı olduğunu, bunun iki ülke ekonomik aktörleri arasındaki derin güveni ve köklü bağları gösterdiğini belirtti [1]. Mevcut ticaret hacminin bölgenin iki ekonomik gücünün gerçek potansiyelini yansıtmadığını ve 2015 tarihli Tercihli Ticaret Anlaşması'nın kapsamlı bir Serbest Ticaret Anlaşması'na yükseltilmesi gerektiğini de sözlerine ekledi.

2026 Yılındaki Temel Zorluklar ve Fırsatlar Bu diplomatik hareketlilik kritik bir dönemde gerçekleşiyor. Bir yandan, İran'ın Türkiye'ye gaz ihracatına ilişkin 25 yıllık sözleşme Temmuz 2026'da sona eriyor ve bu durum enerji iş birliğinin gözden geçirilmesi gerekliliğini iki katına çıkarıyor [4]. Diğer yandan, jeopolitik risklerin azalması ve bölgede kalıcı bir anlaşmaya varılma olasılığı nedeniyle son haftalarda Türk finans piyasalarına milyarlarca dolarlık yabancı sermaye girişi (Carry Trade) yaşanıyor [2]. Ekonomik aktörler, bankacılık ve SWIFT engellerinin kaldırılmasıyla, yıllardır bir ideal olarak sunulan 30 milyar dolarlık hedefe 2026 yılında tamamen ulaşılabileceğine inanıyor [3].

30 Milyar Dolarlık Vizyon ve Lojistiğin Rolü Toplantıda İranlı yetkililer, Türkiye'nin sanayi altyapısı ile İran'ın ham madde ve enerji kaynaklarının birleştirilmesinin bu iki ülkeyi bölgesel bir üretim merkezine dönüştürebileceğini vurguladı. Ayrıca, deniz yollarındaki olası kısıtlamalar göz önüne alındığında, Türkiye'nin İran'ın Avrupa'ya ve tersi yöndeki ana transit güzergahı olarak bu yeni anlaşmada hayati bir rol oynayacağı belirtildi [3]. Nihai hedef, STA çerçevesinde gümrük vergilerinin kaldırılmasıyla sanayi ürünleri, tekstil ve petrokimya ürünlerinin iki ülke arasında daha kolay taşınmasını sağlamaktır [1][4].