İran ve Türkiye Arasında Bilimsel İş Birliği Genişliyor; İstanbul Zirvesinde Bakanlar Anlaştı

İstanbul'da düzenlenen 7. Türkiye Eğitim Teknolojileri Zirvesi (TETZ 2026) sırasında, İran Bilim, Araştırma ve Teknoloji Bakanı Hüseyin Simayi Sarraf, Türkiye Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin ile bir görüşme gerçekleştirdi [1]. 28 Haziran 2026 tarihinde gerçekleşen bu diplomatik görüşme, iki komşu ülke arasında eğitim altyapısının geliştirilmesi ve teknik bilgi alışverişi üzerine odaklandı.

Görüşmenin Ana Eksenleri ve Stratejik Anlaşmalar Görüşmede her iki üst düzey yetkili, önceki mutabakat zaptlarının hayata geçirilmesi ve yeni araştırma projelerinin tanımlanması gerektiğini vurguladı. Yusuf Tekin, bilimsel merkezlere yönelik son saldırılarla ilgili üzüntülerini dile getirerek Ankara'nın İran bilim camiasıyla dayanışma içinde olduğunu belirtti [1]. Bakanlar, özellikle lisansüstü düzeyde öğrenci ve öğretim üyesi değişimini kolaylaştırmak için ortak çalışma grupları kurulması konusunda anlaştı. Ayrıca diplomaların karşılıklı tanınması ve bölgesel kuruluşlar çerçevesinde üniversite iş birliklerinin güçlendirilmesi konuları ele alındı [3].

Yapay Zeka ve Yeni Teknolojilerde Etik Görüşmelerin dönüm noktalarından biri, yapay zeka (AI) başta olmak üzere gelişen teknolojilere odaklanılmasıydı. Hüseyin Simayi Sarraf zirvedeki konuşmasında, teknolojik ilerlemelerin yıkıcı araçlara dönüşmesini engellemek için etik sorumlulukla birlikte yürümesi gerektiğini belirtti [2]. İslam ülkeleri arasında bilişsel bilimlerde birinci, ileri malzemelerde ise dünya genelinde dokuzuncu sırada yer alan İran, bu deneyimlerini Türkiye ile paylaşmaya hazır olduğunu bildirdi [2]. Taraflar, ortak yapay zeka laboratuvarlarının kurulması ve bu teknolojinin eğitimde kullanımına yönelik etik çerçevelerin oluşturulması gerektiğini vurguladı.

Bilim Diplomasisi ve Çifte Standartlarla Mücadele Toplantının bir diğer bölümünde İranlı ve Türk bakanlar, Batı'nın insan hakları ve bilime yönelik yaklaşımlarını eleştirdi. Yusuf Tekin, Batı'nın insan hakları kavramlarını araçsallaştırmasını eleştirerek İslam dünyasında bağımsız bilimsel literatür üretilmesinin gerekliliğini vurguladı [1]. Simayi Sarraf ise yasa dışı yaptırımlara değinerek, bu baskılara rağmen İran üniversitelerinin uluslararası sıralamalarda seçkin konumlar elde ettiğini ve bu kapasitelerin ortak yatırım için büyük bir fırsat sunduğunu kaydetti [2]. Görüşmenin sonunda İran Bilim Bakanı, anlaşmaların takibi için Türk mevkidaşını Tahran'a resmi bir ziyarete davet etti [1].