دیپلماسی بحرانی در خاورمیانه؛ میانجی‌گری سه‌جانبه برای صلح ایران و آمریکا

تلاش‌های فشرده اسلام‌آباد و قاهره برای کاهش تنش در ساعات گذشته، دیپلماسی منطقه‌ای به اوج خود رسیده است. اسحاق دار، وزیر امور خارجه پاکستان و بدر عبدالعاطی، همتای مصری او، در دومین تماس تلفنی خود طی ۲۴ ساعت گذشته، آخرین پیشرفت‌ها در مسیر تفاهم میان ایران و ایالات متحده را بررسی کردند [۲]. پاکستان که از آوریل ۲۰۲۶ نقش کلیدی در برقراری آتش‌بس ایفا کرده، اکنون به همراه مصر و ترکیه در تلاش است تا متنی نهایی برای پایان دادن به درگیری‌ها تدوین کند. شهباز شریف، نخست‌وزیر پاکستان، در بیانیه‌ای اعلام کرد که دو طرف به «متن نهایی و مورد توافق» نزدیک شده‌اند و صلح بیش از هر زمان دیگری در دسترس است [۳].

جزئیات طرح ۱۴ ماده‌ای خبرگزاری مهر خبرگزاری مهر در گزارشی اختصاصی، جزئیاتی از پیش‌نویس یک تفاهمنامه ۱۴ ماده‌ای را منتشر کرده است که گفته می‌شود محور اصلی گفتگوهای جاری است [۱]. بر اساس این گزارش، این طرح شامل مواردی نظیر تشکیل سازوکار نظارتی برای اجرای توافق، تایید نهایی توسط قطعنامه شورای امنیت و آزادسازی بخشی از دارایی‌های بلوکه شده ایران است. نکته حائز اهمیت در این پیش‌نویس، تمرکز بر بازسازی اقتصادی ایران و تعلیق تحریم‌های نفتی در ازای مدیریت برنامه هسته‌ای است، در حالی که موضوعات موشکی و منطقه‌ای فعلاً از دستور کار خارج شده‌اند تا مسیر برای توافق اولیه هموار شود [۱].

نقش ترکیه و سازوکار چهارجانبه (R-4) ترکیه به عنوان یکی دیگر از بازیگران اصلی این میدان، در کنار عربستان سعودی، بخشی از سازوکار موسوم به «چهارگانه منطقه‌ای» (R-4) است که هدف آن جلوگیری از گسترش جنگ و حفاظت از امنیت انرژی در خلیج فارس است [۳]. آنکارا با استفاده از نفوذ دیپلماتیک خود، پیام‌های حساسی را میان تیم مذاکره‌کننده ایران به رهبری عباس عراقچی و فرستادگان ویژه واشینگتن رد و بدل کرده است. این تلاش‌ها به ویژه بر بازگشایی تنگه هرمز متمرکز است که از زمان آغاز درگیری‌ها مسدود شده و زنجیره تأمین انرژی جهانی را با بحران مواجه کرده است [۲].

ابهام در زمان امضای توافق؛ واشینگتن خوش‌بین، تهران محتاط علیرغم خوش‌بینی‌های ابراز شده توسط دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، که مدعی شده بود توافق ممکن است همین امروز (یکشنبه) امضا شود، مقامات ایرانی با احتیاط بیشتری برخورد می‌کنند [۴]. سخنگوی وزارت امور خارجه ایران ضمن تایید پیشرفت‌های قابل توجه، اعلام کرد که متن توافق همچنان نیازمند بررسی دقیق در نهادهای عالی نظام است و زمان دقیق امضا هنوز قطعی نیست [۱]. با این حال، منابع دیپلماتیک در اسلام‌آباد معتقدند که آمادگی‌ها برای یک «امضای الکترونیکی» یا مراسمی در سطح فنی برای روزهای آتی در حال انجام است [۴].