توافق تاریخی ایران و آمریکا در یک‌قدمی نهایی شدن؛ «هرگز اینقدر نزدیک نبوده‌ایم»

بیانیه عراقچی: نزدیکی بی‌سابقه به توافق عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، امروز ۱۲ ژوئن ۲۰۲۶ (۲۲ خرداد ۱۴۰۵) در بیانیه‌ای که بازتاب گسترده‌ای در رسانه‌های بین‌المللی داشت، اعلام کرد که تفاهم‌نامه موسوم به «اسلام‌آباد» برای پایان دادن به درگیری‌ها با ایالات متحده، هیچ‌گاه تا این حد به مرحله نهایی نزدیک نبوده است [۱]. وی با اشاره به پیشرفت‌های حاصل شده در مذاکرات غیرمستقیم، از رسانه‌ها خواست تا زمان نهایی شدن متن و امضای رسمی، از گمانه‌زنی درباره جزئیات خودداری کنند، اما تأکید کرد که «وضعیت کنونی بی‌سابقه است» [۵].

عقب‌نشینی ترامپ و لغو حملات هوایی همزمان با این سیگنال‌های مثبت از تهران، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، اعلام کرد که حملات هوایی و بمباران‌های سنگینی را که برای امشب علیه اهداف ایرانی برنامه‌ریزی شده بود، لغو کرده است [۴]. ترامپ مدعی شد که مذاکرات به بالاترین سطوح رهبری در ایران رسیده و مورد تأیید قرار گرفته است. او همچنین اشاره کرد که احتمال دارد این توافق طی روزهای آینده (شنبه یا دوشنبه) در اروپا و با حضور جی‌دی ونس، معاون اول وی، به امضا برسد [۶]. ترامپ در اظهارات خود تأکید کرد که هدف اصلی یعنی اطمینان از عدم دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای در این توافق حاصل شده است [۹].

جزئیات پیش‌نویس ۱۴ ماده‌ای؛ از رفع محاصره تا آزادسازی اموال بر اساس گزارش‌های درز کرده به رسانه‌های منطقه از جمله «مهر» و «تابناک»، این توافق شامل یک پیش‌نویس ۱۴ ماده‌ای است که محورهای اصلی آن عبارتند از: - توقف فوری جنگ: آتش‌بس دائمی در تمام جبهه‌ها از جمله لبنان [۳]. - رفع محاصره دریایی: بازگشایی کامل تنگه هرمز ظرف ۳۰ روز و لغو محاصره دریایی ایران [۲]. - تعلیق تحریم‌ها: لغو تحریم‌های فروش نفت، محصولات پتروشیمی و دسترسی ایران به منابع مالی [۳]. - آزادسازی دارایی‌ها: انتقال ۲۴ میلیارد دلار از پول‌های بلوکه شده ایران که نیمی از آن باید پیش از شروع مذاکرات نهایی در دسترس تهران قرار گیرد [۳]. - بازسازی اقتصادی: ارائه طرحی ۳۰۰ میلیارد دلاری توسط آمریکا و متحدانش برای بازسازی زیرساخت‌های آسیب‌دیده ایران [۶].

نقش کلیدی پاکستان در میانجی‌گری شهباز شریف، نخست‌وزیر پاکستان، که کشورش نقش اصلی را در میانجی‌گری این بحران ایفا کرده است، تأیید کرد که متن نهایی و مورد توافق طرفین آماده شده است [۷]. وی در پیامی در شبکه اجتماعی اکس نوشت: «صلح هیچ‌گاه به اندازه امروز نزدیک نبوده است.» شریف همچنین هشدار داد که برخی جریان‌ها با انتشار اطلاعات نادرست به دنبال کارشکنی در این مسیر هستند، اما اسلام‌آباد برای برداشتن گام‌های نهایی با هر دو طرف در هماهنگی کامل است [۸].

تردیدها و خطوط قرمز تهران علیرغم خوش‌بینی‌های ابراز شده، اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه ایران، لحن محتاطانه‌تری اتخاذ کرده و تأکید کرد که ایران هنوز تصمیم نهایی را نگرفته و از «خطوط قرمز» خود در مذاکرات عقب‌نشینی نخواهد کرد [۴]. وی گزارش‌های مربوط به زمان و مکان دقیق امضا را گمانه‌زنی خواند و تأکید کرد که هرگونه توافقی باید متضمن منافع ملی و لغو واقعی تحریم‌ها باشد [۹].